MANİDAR BİR HİKAYE

Doğan Cüceloğlu’dan bir hikâye. Allah rahmet eylesin. Mekanı Cennet olsun inşallah.

“Helal’ı anlatırken”!..

Amerika’dan gelen bir misafirime su verdim, boğazına kaçtı, öksürdü, “helal” dedim. Anlamadı. Ne anlama geliyor, diye yüzüme baktı.

Anlatmaya çalıştım. Amerika’da yirmi beş yıl bulunmuş, orada üniversite düzeyinde ders vermiş birisi olarak kavramın bizdeki anlamını veremediğimin farkındaydım. Daha doğrusu Amerikan İngilizcesinde bu denli güçlü bir kavram bulamıyordum. Benim anlatımım yüzeysel kalıyordu; benim dilimdeki o vurucu gücü hiç ifade edemiyordu.

“Helal” kavramını daha iyi anlatabilmek için “haram” kavramını anlatmaya çalıştım. Suyu ben verdim; verdiğim suyu helal ediyorum, bu sana haram değil, sana bir kötülük olmasın, suyumu helal ediyorum, diyerek niyetimi belli ettim. Bu niyet önemli. Bildiğim bir öyküyü anlattım.

Tanıdığım genç kız evlenmeden önce mobilyacıları geziyor ve güzel bir koltuk takımı görüyor. Bu takımı satan kişi belirli bir fiyattan aşağı inmiyor. Genç kız bu takımı çok beğendiğini belli ettiği için çok pişman; beğendiğim için fiyatı yükseltti ve pazarlık güzümü kaybettim, diye düşünüyor.

Bütün çabalarına rağmen fiyatı düşüremeyince genç kız, peki, alıyorum, ama hakkımı sana helal etmiyorum, diyor. Adam soğukkanlılıkla, Hanım kızım, o zaman bu koltuk satılık değil, sana satmıyorum, diyor. Üniversite bitirmiş, modern kız, niye satmayacakmışsınız, parasını veriyorum ya, gayet tabii satacaksınız, diyor. Adam gayet sakin, artık satılık değil, diyerek sırtını dönüp o yokmuş gibi davranıyor.

Ve bu çağdaş Türk kızı kulaklarına, gözlerine inanamıyor. Ağlayarak babasına gidiyor; durumu anlatıyor. Baba, kızım sen ne yaptın, esnafa öyle konuşulur mu, diyerek devreye giriyor. Yanına bir de tanıdığı müftüyü alarak mobilyacıya gidiyor. Neticede genç kız babasının ve müftünün şahitliğinde, “verdiği parayı canı gönülden helal ettiğini,” ifade ederek istediği mobilyayı satın alabiliyor.

Bu genç kız o dönem asistanım olarak çalışıyordu, bu öyküyü tüm ayrıntılarıyla biliyorum. Amerikalı misafirime bu öyküyü anlattım. Benim su içmemle bunun ne alakası var, gibisinden baktı.

Suyu sana helal ediyorum, için rahat olsun dedim. Helal etmesen ne olur, dedi. “Kul hakkıyla karşıma gelmeyin” anlayışından söz ettim. Dikkatle dinledi. Bu dediğin bir değer olarak yaşıyor mu, yoksa bir slogan gibi konuşulan alışkanlık haline gelmiş bir söz mü, diye sordu.

Ne fark eder, diye sordum.

Gerçekten bir değer olarak yaşıyorsa sizin ülkenizde rüşvet ve hak yeme olmaması gerekir, insanların birbirini kazıklamadığı bir toplum olmanız gerekir, diye düşünüyorum dedi.

Yüzüne baktım. Göz göze bakıştık. Yalan söyleyemedim. Biz dedim, yalan söyler, kazık atar ve hak yeriz. Ama dürüstlüğü dilimizden hiç düşürmeyiz. Güçsüzsen, arkan yoksa, sıradan bir vatandaşsan, bu ülkede hakkını araman çok zor, hakkını elde etmen daha da zor. Örneğin, rüşvet vermeden bir inşaat ruhsatı alman mümkün değildir. Ve bunu herkes bilir. Rüşvet alanların çoğu oruç tutar, rüşvet alan belediyeler ramazanda iftar sofraları kurar. Ve bu sofralarda hakkını helal etmekle ilgili konuşursan, Yüce Allah’ın “karşıma kul hakkıyla çıkmayın,” dediği bir dinimiz olduğu söylenir. Bunu rüşvet alanlar söyler. Söylediğimiz yalana inanana enayi olarak bakarız ve onu kazıklamaya hak kazanırız. Ama senin içtiğin suyu helal etmeyi de ihmal etmeyiz.

Peki, neden böyle, diye sordu.

Çünkü biz inanırmış gibi konuşmaya önem veririz, ama konuştuğumuz gibi yaşamaya önem vermeyiz, dedim. “Mış Gibi Yaşamlar” adında bir kitabım olduğunu ve orada anlattığımı söyledim. Mış gibi tanımını anlamakta zorlandı, ama sonunda anladı.

Neden mış gibi, diye sordu. Güldüm, çok sorma, suyumu haram ederim, dedim.

29.08.2010
Doğan Cüceloğlu

東突厥斯坦

東突厥斯坦
幾個世紀以來，東突厥斯坦一直無法擺脫其黑麥的命運，俄羅斯正試圖通過陷於俄羅斯和中國之間的困境而為自己的生活而奮鬥。
東突厥斯坦的面積為1,828,418平方公里。東突厥斯坦；它佔中國領土的五分之一，包括西藏，內蒙古和滿洲等中國紅州。但是，由於該地區擁有豐富的石油儲備，並且是中俄之間能源匯合的區域，因此該地區的重要性有所提高。
東突厥斯坦是突厥的舊定居點之一。匈奴是統治該地區的第一個土耳其國家。公元前匈奴國家自300年以來一直在努力建立土耳其統一體，並將其與東突厥斯坦結為一體。此日期之後，東突厥斯坦地理；匈奴（BC 220-AD 386），塔布加奇（386-534）和古克（550-840）仍然處於統治之下。維吾爾族土耳其人於840年定居該地區。

Dōng tūjué sītǎn
jǐ gè shìjì yǐlái, dōng tūjué sītǎn yīzhí wúfǎ bǎituō qí hēi mài de mìngyùn, èluósī zhèng shìtú tōngguò xiànyú èluósī hé zhōngguó zhī jiān de kùnjìng ér wéi zìjǐ de shēnghuó ér fèndòu.
Dōng tūjué sītǎn de miànjī wèi 1,828,418 píngfāng gōnglǐ. Dōng tūjué sītǎn; tā zhàn zhōngguó lǐngtǔ de wǔ fēn zhī yī, bāokuò xīzàng, nèiménggǔ hé mǎnzhōu děng zhōngguó hóng zhōu. Dànshì, yóuyú gāi dìqū yǒngyǒu fēngfù de shíyóu chúbèi, bìngqiě shì zhōng é zhī jiān néngyuán huìhé de qūyù, yīncǐ gāi dìqū de zhòngyào xìng yǒu suǒ tígāo.
Dōng tūjué sītǎn shì tūjué de jiù dìngjū diǎn zhī yī. Xiōngnú shì tǒngzhì gāi dìqū de dì yī gè tǔ'ěrqí guójiā. Gōngyuán qián xiōngnú guójiā zì 300 nián yǐlái yīzhí zài nǔlì jiànlì tǔ'ěrqí tǒngyītǐ, bìng jiāng qí yǔ dōng tūjué sītǎn jié wéi yī tǐ. Cǐ rìqí zhīhòu, dōng tūjué sītǎn dìlǐ; xiōngnú (BC 220-AD 386), tǎ bù jiā qí (386-534) hé gǔ kè (550-840) réngrán chǔyú tǒngzhì zhī xià. Wéiwú'ěr zú tǔ'ěrqí rén yú 840 nián dìngjū gāi dìqū.

吉爾吉斯斯坦在840年進入維吾爾首都之後，維吾爾人無法康復。他們中的一些人遷移到了華北一側（甘肅地區），而另一些則遷移到瞭如今的東突厥斯坦（Turfan和Kaşgar）一側。在該地區建立的維吾爾國一直持續存在，直到Cengiz入侵為止。 Vu-hi Tegin的兄弟Ngo-nie Tegin是維吾爾族土耳其人的元首，後者遷移到東突厥斯坦。他們選舉了維吾爾汗的外w孟力（Mengli），後者於840年在卡拉（Qara-balasagun）被入侵者殺害，並於856年在東突厥斯坦建立了第三個維吾爾州。維吾爾國統治直到10世紀末與卡拉漢尼德國家統一為止。 維吾爾族人移居到耶迪蘇一側，與維吾爾族土耳其人（喀什，雅爾肯特，霍滕）融合在一起，他們在這裡定居，並在與西藏人的戰爭中來到東突厥斯坦南部。維吾爾族人與卡魯剋土耳其人聯合，於880年建立了卡拉漢德州。後來，東突厥斯坦仍然處於Qara Hodja維吾爾汗國（846–1218）和土耳其-蒙古皇帝（1218–1759）的統治之下。
Jí'ěrjísī sītǎn zài 840 nián jìnrù wéiwú'ěr shǒudū zhīhòu, wéiwú'ěr rén wúfǎ kāngfù. Tāmen zhōng de yīxiē rén qiānyí dàole huáběi yī cè (gānsù dìqū), ér lìng yīxiē zé qiānyí dào liǎo rújīn de dōng tūjué sītǎn (Turfan hé Kaşgar) yī cè. Zài gāi dìqū jiànlì de wéiwú'ěr guó yīzhí chíxù cúnzài, zhídào Cengiz rùqīn wéizhǐ. Vu-hi Tegin de xiōngdì Ngo-nie Tegin shì wéiwú'ěr zú tǔ'ěrqí rén de yuánshǒu, hòuzhě qiānyí dào dōng tūjué sītǎn. Tāmen xuǎnjǔle wéiwú'ěr hàn de wài w mèng lì (Mengli), hòuzhě yú 840 nián zài kǎlā (Qara-balasagun) bèi rùqīn zhě shāhài, bìng yú 856 nián zài dōng tūjué sītǎn jiànlìle dì sān gè wéiwú'ěr zhōu. Wéiwú'ěr guó tǒngzhì zhídào 10 shìjìmò yǔ kǎlā hàn ní dé guójiā tǒngyī wéizhǐ. Wéiwú'ěr zúrén yíjū dào yé dí sū yī cè, yǔ wéiwú'ěr zú tǔ'ěrqí rén (kāshén, yǎ ěr kěntè, huò téng) rónghé zài yīqǐ, tāmen zài zhèlǐ dìngjū, bìng zài yǔ xīzàng rén de zhànzhēng zhōng lái dào dōng tūjué sītǎn nánbù. Wéiwú'ěr zúrén yǔ kǎ lǔ kè tǔ'ěrqí rén liánhé, yú 880 nián jiànlìle kǎlā hàn dézhōu. Hòulái, dōng tūjué sītǎn réngrán chǔyú Qara Hodja wéiwú'ěr hàn guó (846–1218) hé tǔ'ěrqí-ménggǔ huángdì (1218–1759) de tǒngzhì zhī xià.
中國占領始於1750年，一直持續到1862年。在此期間，東突厥斯坦發生了42次叛亂運動。 1863年，Mehmed Yakup Bey成功地在喀什建立了一個州。該州從阿卜杜勒阿齊茲（Abdulaziz）獲得了他們想要的援助。 Mehmed Yakup Bey，他最大的支持是II。阿卜杜勒哈米德（Abdulhamid）看到了它。 儘管有支持，建立的國家並沒有持續很長時間。 Yakup Bey於1877年去世後，中國立即襲擊了東突厥斯坦。 1878年5月18日，他佔領了整個東突厥斯坦。 1884年11月18日，在中國皇帝的命令下，它以新倉（新劍“新大陸”）的名義直接隸屬帝國，成為第19個省。 1931年，由於庫穆爾市爭取獨立的鬥爭的結果，該地區的華人獲得了勝利，並於1933年11月12日在喀什建立了東突厥斯坦伊斯蘭共和國。霍哈·哈吉·尼亞茲被宣佈為總統。 由於俄中競爭而支持叛亂的俄羅斯，在叛亂後支持中國，從而推翻了建國國，擔心這將對土耳其在其統治下（西突厥斯坦）的不利表現。
Zhōngguó zhànlǐng shǐ yú 1750 nián, yīzhí chíxù dào 1862 nián. Zài cǐ qíjiān, dōng tūjué sītǎn fāshēngle 42 cì pànluàn yùndòng. 1863 Nián,Mehmed Yakup Bey chénggōng de zài kāshén jiànlìle yīgè zhōu. Gāi zhōu cóng ā bo dù lēi ā qí zī (Abdulaziz) huòdéle tāmen xiǎng yào de yuánzhù. Mehmed Yakup Bey, tā zuìdà de zhīchí shì II. Ā bo dù lēi hā mǐ dé (Abdulhamid) kàn dàole tā. Jǐnguǎn yǒu zhīchí, jiànlì de guójiā bìng méiyǒu chíxù hěn cháng shíjiān. Yakup Bey yú 1877 nián qùshì hòu, zhōngguó lìjí xíjíle dōng tūjué sītǎn. 1878 Nián 5 yuè 18 rì, tā zhànlǐngle zhěnggè dōng tūjué sītǎn. 1884 Nián 11 yuè 18 rì, zài zhōngguó huángdì de mìnglìng xià, tā yǐ xīncāng (xīn jiàn “xīndàlù”) de míngyì zhíjiē lìshǔ dìguó, chéngwéi dì 19 gè shěng. 1931 Nián, yóuyú kù mù ěr shì zhēngqǔ dúlì de dòuzhēng de jiéguǒ, gāi dìqū de huárén huòdéle shènglì, bìng yú 1933 nián 11 yuè 12 rì zài kāshén jiànlìle dōng tūjué sītǎn yīsīlán gònghéguó. Huò hā·hā jí·ní yǎ zī bèi xuānbù wèi zǒngtǒng. Yóuyú é zhōng jìngzhēng ér zhīchí pànluàn de èluósī, zài pànluàn hòu zhīchí zhōngguó, cóng'ér tuīfānle jiànguó guó, dānxīn zhè jiāng duì tǔ'ěrqí zài qí tǒngzhì xià (xī tūjué sītǎn) de bùlì biǎoxiàn.
鬥爭繼續進行，在1944年，他們再次在古利亞（Gulja）擊敗了中國人。為支持起義，俄羅斯於1944年10月在古利亞（Gulja）建立了東突厥斯坦共和國。這個包括古爾卡（Gulca），塔巴加塔伊（Tarbagatay）和伊犁（Ili）等城市的共和國打敗了該地區的中國軍隊。但是，俄羅斯擔心這些快速發展，迫使共和國的統治者與中國達成協議。 1946年，兩國政府簽署了11篇文章，建立了統一政府。因此，由於俄羅斯的消極態度，這種狀態也消失了。 同時，毛澤東已經統治了中國。 1949年9月，中國在東突厥斯坦的軍隊宣布忠於中國共產黨政府後，中國在不使用任何軍事力量的情況下入侵了東突厥斯坦。 我們講述了東突厥斯坦的短暫歷史，該歷史在中國殘酷的迫害中mo吟，被視為維吾爾族突厥人值得。但是，中國人最清楚的是，土耳其人會為了獨立而高興地死去。這是土耳其人不斷的射擊。
Dòuzhēng jìxù jìnxíng, zài 1944 nián, tāmen zàicì zài gǔ lì yǎ (Gulja) jíbàile zhōngguó rén. Wèi zhīchí qǐyì, èluósī yú 1944 nián 10 yuè zài gǔ lì yǎ (Gulja) jiànlìle dōng tūjué sītǎn gònghéguó. Zhège bāokuò gǔ ěr kǎ (Gulca), tǎ bā jiā tǎ yī (Tarbagatay) hé yīlí (Ili) děng chéngshì de gònghéguó dǎbàile gāi dìqū de zhōngguó jūnduì. Dànshì, èluósī dānxīn zhèxiē kuàisù fāzhǎn, pòshǐ gònghéguó de tǒngzhì zhě yǔ zhōngguó dáchéng xiéyì. 1946 Nián, liǎng guó zhèngfǔ qiānshǔle 11 piān wénzhāng, jiànlìle tǒngyī zhèngfǔ. Yīncǐ, yóuyú èluósī de xiāojí tàidù, zhè zhǒng zhuàngtài yě xiāoshīle. Tóngshí, máozédōng yǐjīng tǒngzhìle zhōngguó. 1949 Nián 9 yuè, zhōngguó zài dōng tūjué sītǎn de jūnduì xuānbù zhōngyú zhōngguó gòngchǎndǎng zhèngfǔ hòu, zhōngguó zài bù shǐyòng rènhé jūnshì lìliàng de qíngkuàng xià rùqīnle dōng tūjué sītǎn. Wǒmen jiǎngshùle dōng tūjué sītǎn de duǎnzàn lìshǐ, gāi lìshǐ zài zhōngguó cánkù de pòhài zhōng mo yín, bèi shì wéi wéiwú'ěr zú tūjué rén zhídé. Dànshì, zhōngguó rén zuì qīngchǔ de shì, tǔ'ěrqí rén huì wèile dúlì ér gāoxìng de sǐqù. Zhè shì tǔ'ěrqí rén bùduàn de shèjí.

Ostturkistan konnte jahrhundertelang sein Schicksal nicht loswerden, und Russland versucht, um sein Leben zu kämpfen, indem es sich zwischen Russland und China drückt.

• 

Ostturkistan hat eine Fläche von 1.828.418 Quadratkilometern. Ostturkistan; Es macht ein Fünftel des gesamten chinesischen Territoriums aus, einschließlich der rotchinesischen Staaten wie Tibet, Innere Mongolei und Mandschurei. Die Bedeutung der Region hat jedoch aufgrund der Tatsache zugenommen, dass sie reich an Ölvorkommen ist und die Region ist, in der sich Energiekonvergenzen zwischen China und Russland überschneiden.

Ostturkistan ist eine der alten Siedlungen der Türken. Der erste türkische Staat, der die Region dominiert, sind die Hunnen. B.C. Der Hunnenstaat, der seit 300 Jahren versucht, die türkische Einheit herzustellen, hat Ostturkistan an sich gebunden. Nach diesem Datum Ostturkistan Geographie; Hun (BC 220-AD 386), Tabgaç (386-534) und Göktürk (550-840) blieben unter der Regel. Uigurische Türken ließen sich 840 in der Region nieder.

Nachdem die Kirgisen 840 die uigurische Hauptstadt betreten hatten, konnten sich die Uiguren nicht mehr erholen. Einige von ihnen wanderten auf die nordchinesische Seite (Region Kansu) und andere auf die heutige Seite Ostturkistans (Turfan und Kaşgar) aus. Der in dieser Region gegründete uigurische Staat bestand bis zur Invasion der Cengiz weiter.

Ngo-nie Tegin, der Bruder von Vu-hi Tegin, stand an der Spitze der uigurischen Türken, die nach Ostturkistan auswanderten. Sie wählten Mengli, den Neffen des uigurischen Khan, der 840 von den Invasoren in Qara-balasagun getötet wurde, und gründeten 856 den 3. uigurischen Staat in Ostturkistan. Der uigurische Staat regierte, bis er sich gegen Ende des 10. Jahrhunderts mit dem karachanidischen Staat vereinigte. Die Uiguren, die auf die Seite der Yedisu einwanderten, haben sich unter die Uiguren (Kashgar, Yarkent, Hoten) gemischt, die hier vor ihnen lebten und während des Krieges mit den Tibetern in den Süden Ostturkistans kamen. Die Uiguren schlossen sich mit den Karluk-Türken zusammen und gründeten 880 den Karachanidenstaat. Ostturkestan blieb später unter der Herrschaft des Qara Hodja Uyghur Khanate (846–1218) und des türkisch-mongolischen Kaisers (1218–1759). Die chinesische Besetzung begann 1750 und dauerte bis 1862. In dieser Zeit gab es in Ostturkistan 42 Rebellionsbewegungen. 1863 gelang es Mehmed Yakup Bey, einen Staat in Kashgar zu gründen. Dieser Staat erhielt die Unterstützung, die sie von Abdulaziz wollten. Mehmed Yakup Bey, seine größte Unterstützung ist II. Es wurde von Abdulhamid gesehen. Trotz der Unterstützung hielt der etablierte Staat nicht lange an. Nach dem Tod von Yakup Bey im Jahr 1877 griff China sofort Ostturkistan an. Er besetzte am 18. Mai 1878 ganz Ostturkistan. Am 18. November 1884 wurde es auf Befehl des chinesischen Kaisers als 19. Provinz unter dem Namen Shin-cang (Xin Jian “New Land”) direkt an das Imperium angeschlossen.

Als Ergebnis des Unabhängigkeitskampfes in der Stadt Kumul wurde 1931 der Sieg gegen die Chinesen in der Region errungen und am 12. November 1933 in Kashgar die Islamische Republik Ostturkistan gegründet. Hoca Hadji Niyaz wurde zum Präsidenten erklärt.

Russland, das den Aufstand aufgrund der russisch-chinesischen Rivalität unterstützte, half, den etablierten Staat zu stürzen, indem es China nach dem Aufstand unterstützte, aus Angst, dass es ein schlechtes Beispiel für die Türken unter seiner Herrschaft sein würde (Westturkistan).

Der Kampf ging weiter, 1944 siegten sie erneut gegen die Chinesen in Gulja. Russland unterstützte den Aufstand und half im Oktober 1944 bei der Gründung der Ostturkistan-Republik in Gulja. Diese Republik, zu der die Städte Gulca, Tarbagatay und Ili gehörten, besiegte die chinesischen Streitkräfte in der Region. Russland hatte jedoch Angst vor diesen raschen Entwicklungen und zwang die Herrscher dieser Republik, eine Einigung mit den Chinesen zu erzielen. 1946 wurde ein Text von 11 Artikeln zwischen den beiden Regierungen unterzeichnet und eine einheitliche Regierung gegründet. Somit ist dieser Staat auch aufgrund der negativen Haltung Russlands verschwunden.

Inzwischen hat Mao es geschafft, China zu dominieren. Im September 1949, nachdem die chinesischen Truppen in Ostturkistan der kommunistischen chinesischen Regierung ihre Loyalität erklärt hatten, marschierte China ohne militärische Gewalt in Ostturkistan ein.

Wir erzählten die kurze Geschichte Ostturkestans, die unter der brutalen chinesischen Verfolgung stöhnte, die als der uigurischen Türken würdig angesehen wurde. Die Chinesen wissen jedoch am besten, dass die Türken aus Gründen der Unabhängigkeit glücklich zu Tode gehen werden. Dies ist das ständige Feuer der Türken.

Quelle: https: //www.uyghurcongress.org/tr/? P = 7

Doğu Türkistan, makûs kaderinden asırlardır kurtulamamış, bir taraftan Rusya diğer taraftan Çin’in kıskacı arasında sıkışarak hayat mücadelesi vermeye çalışmaktadır.

Doğu Türkistan yüzölçümü itibariyle 1.828.418 kilometrekaredir. Doğu Türkistan; Tibet, İç Moğolistan ve Mançurya gibi Kızıl Çin müstemlekeleri dâhil, bütün Çin topraklarının beşte birini teşkil etmektedir. Fakat zengin petrol yataklarına sahip olması ve son dönemlerde Çin-Rusya arasındaki enerji yakınlaşmalarının kesiştiği bölge olması hasebiyle bölgenin önemi daha da artmıştır.

Doğu Türkistan, Türklerin eski yerleşme alanlarından biridir. Bölgeye ilk hâkim olan Türk Devleti, Hunlardır. M.Ö. 300 yıllarından itibaren Türk birliğini kurma çabalarına giren Hun Devleti, Doğu Türkistan’ı kendisine bağlamıştır. Doğu Türkistan coğrafyası bu tarihten sonra sırasıyla; Hun (M.Ö. 220-M.S. 386), Tabgaç (386–534) ve Göktürk (550–840) hâkimiyetinde kalmıştır. Uygur Türkleri 840 yılında bölgeye yerleşmiştir.

840 yılında Kırgızların Uygur başkentine girmesinden sonra Uygurlar kendilerini toparlayamamışlardır. Bir kısmı Kuzey Çin tarafına (Kansu bölgesine), bir kısmı da bugünkü Doğu Türkistan (Turfan ve Kaşgar) tarafına göç etmişlerdir. Bu bölgede kurulan Uygur Devleti Cengiz istilasına kadar varlığını devam ettirmiştir.

Doğu Türkistan’a göç eden Uygur Türklerinin başında Vu-hi Tegin’in kardeşi Ngo-nie Tegin bulunuyordu. Bunlar, 840’ta Kara-balasagun’da istilacılar tarafından öldürülen Uygur kağanının yeğeni Mengli’yi kağan seçerek 856’da Doğu Türkistan toprakları içinde 3. Uygur Devleti’ni kurmuşlardır. Uygur Devleti, Karahanlı Devleti ile X. yüzyılın sonlarına doğru birleşinceye kadar hüküm sürmüştür.

Yedisu tarafına göç eden Uygurlar, kendilerinden evvel buraya kadar gelerek yerleşik hayata geçen ve Tibetlilerle olan savaş sırasında Doğu Türkistan’ın güney taraflarına kadar gelen (Kaşgar, Yarkent, Hoten) Uygur Türkleriyle kaynaşmışlardır. Uygurlar, Karluk Türkleriyle birleşerek 880’de Karahanlı Devletini kurmuşlardır. Doğu Türkistan daha sonra Kara Hoca Uygur Hanlığı (846–1218) ve Türk-Moğol İmparatorlu hâkimiyeti altında kalmıştır (1218–1759).

1750’de Çin işgali başlamış ve 1862 tarihine kadar sürmüştür. Bu süre içinde Doğu Türkistan’da 42 isyan hareketi olmuştur. 1863’te Mehmed Yakup Bey, Kaşgar merkez olmak üzere devlet kurmayı başarmıştır. Bu devlet Abdülaziz’den istedikleri yardımı almışlardır. Mehmed Yakup Bey, en büyük desteği ise II. Abdulhamid tarafından görmüştür.

Desteğe rağmen kurulan devlet uzun ömürlü olamamıştır. Yakup Bey’in 1877 yılında vefat etmesi üzerine Çin hemen Doğu Türkistan’a saldırmıştır. 18 Mayıs 1878’de Doğu Türkistan’ın tamamını işgal etmiştir. 18 Kasım 1884’te Çin imparatorunun emriyle 19. eyalet olarak Şin-cang (Xin Jian “Yeni Toprak”) adıyla doğrudan İmparatorluğa bağlanmıştır.

1931 yılında Kumul kentinde bağımsızlık mücadelesi neticesinde bölgedeki Çinlilere karşı zafer kazanılmış ve 12 Kasım 1933’te Kaşgar’da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kurulmuştur.Hoca Hacı Niyaz cumhurbaşkanı ilan edilmiştir.

Rus-Çin rekabetinden dolayı isyana destek veren Rusya daha sonra kendi egemenliğindeki Türklere (Batı Türkistan) kötü örnek olacağı korkusuyla isyan sonrasında Çin’e destek vererek kurulan devletin yıkılmasına yardımcı olmuştur.

Mücadele devam etmiş, 1944 yılında Gulca’da Çinlilere karşı yine galip gelinmiştir. Ayaklanmaya destekleyen Rusya, Gulca’da 1944 yılı Ekim ayında Şarkî Türkistan Cumhuriyeti’nin kurulmasına yardımcı olmuştur. Gulca, Tarbagatay ve İli şehirlerini içine alan bu cumhuriyet bölgedeki Çin kuvvetlerini yenmiştir. Ancak Rusya bu hızlı gelişmelerden korkup bu Cumhuriyetin yöneticilerini Çinliler ile anlaşmaya zorlamışlardır. 1946 yılında iki hükümet arasında 11 maddelik bir metin imzalanıp birleşik hükümet kurulmuştur. Böylece bu devlet de Rusya’nın olumsuz tutumu neticesinde ortadan kalkmıştır.

Bu arada Mao Çin’e hâkim olmayı başarmıştır. 1949 Eylül’ünde Doğu Türkistan’daki Çin birliklerinin komünist Çin hükümetine bağlılıklarını bildirmelerine üzerine Çin hiçbir askeri güç kullanmadan Doğu Türkistan’ı işgal etmiştir.

Uygur Türklerine reva görülen vahşiyane Çin zulmünün altında inleyen Doğu Türkistan’ın kısa tarihini anlattık. Ancak Türklerin bağımsızlık uğruna ölüme seve seve gideceklerini yine de en iyi Çinliler bilir. Bu Türklerin sönmeyen ateşidir.
Kaynak:https://www.uyghurcongress.org/tr/?p=7

12 Eylül’den öncedir. Ortalık karışıktır. ODTÜ’den Cahit Arf ve birkaç genç bilim adamı daha Genelkurmay tarafından görüşmeye çağrılır. Bir paşa; “Bizim de harp akademilerimiz var, oralarda da üniversite seviyesinde eğitim veriliyor, ama oralarda hiçbir karışıklık olmuyor, nedir bu üniversitelerin hali?” diye sorar. Bunun üzerine Cahit Arf konuyu özetleyen, bilimin ve özgür düşüncenin tarifini yapan bir cevap verir; “Askeri okulların amacı, savaşan birlikleri yönetecek, ağır sorumluluklar içeren kararları tereddütsüz verebilecek kişiler yetiştirmektir. Oysa bir üniversitenin esas hedefi, öğrendiklerinin çoğundan şüphe edebilen ve her bilgiyi yeniden gözden geçirebilen insanlar yetiştirmektir. Bilimde kesinlik yoktur; eğer kesin olsaydı, bilim değil, dogma olurdu. Üniversite gerçeklerin tartışarak ve sorgulayarak arandığı bir kurumdur. Tartışma ve sorgulama olan yerde de sorun çıkması doğaldır.”

Bugün 10 TL’lik banknotlarda gözlüklerinin üzerinden bize bakan Cahit Arf, 12 Eylül döneminde üniversiteden ilk sürgün edilenler arasındadır. Yeni kurulan YÖK’ün ODTÜ’ye atadığı rektör ilk iş olarak Arf’ın odasının girişindeki levhadan ismini sildirir.
Görüyoruz ki onun tüm uğraşısı matematik değildir. Toplum yaşamımızı düzenleyen olgular üzerinde düşünür, fikir üretir, söyler ve yazar. 1932’de matematik eğitimini bitirerek yurda döndüğünde bir Anadolu kasabasında matematik öğretmenliği yapmayı, öğrencilerle ilgilenmeyi, onlara Marx ve Nietzsche’i okumayı, tartışmayı planlar. Amacı, öğrencilerine şu veya bu görüşü telkin etmek değil, özgür insanlar yetiştirmektir. Milli Eğitimin temel ilkesi şu veya bu şekilde şartlanmış kuşakların yetiştirilmesi değil; tam tersine, gelecek kuşakların olayları olduğu gibi gören, her olayda, her davranışında “neden” diye sorabilen ve bu soruya doğal, mantıksal yanıtlar verebilen kişiler olarak yetiştirilmesi olmalıdır. Cahit Arf bütün Türk matematikçilerine dolaylı ya da doğrudan esin kaynağı olmuş, yaptığı uyarılar ve verdiği fikirlerle çevresindeki tüm matematikçilerin ufkunu genişletmiş ve çalışmalarını yeni bir bakış açısıyla yönlendirmelerini sağlamıştır.
Türkiye’de bilimin gelişmesi onun için bir ülkü olmuştur. Erdal İnönü, Cahit Arf’ı bu yönüyle değerlendirirken şöyle der; “Yaşamı boyunca ailesine bağlılığı dışında iki önemli amacı vardı. Biri matematikte kalıcı sonuçlar elde ederek adını ölümsüzleştirmek; öteki de Türkiye’de bilim ve araştırma ortamını geliştirmek. Bu amaçlarının ikisine de sağken ulaşmak mutluluğuna erişti.”
Matematikte kalıcı izler bırakarak 26 Aralık 1997 tarihinde aramızdan ayrılan Cahit Arf Türkiye’de ve dünyada her zaman hatırlanacaktır.
Değerli bilim adamımızı saygıyla ve minnetle anıyoruz…

SIĞIR KUYRUĞU

Kötü gazları tutuyor: Süleyman Demirel Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Ulvi Erhan Erol’un verdiği bilgiler, Çevre peyzajı çalışmalarında havadaki kötü gazları tutma özelliğine sahip sığırkuyruğu (verbascum) bitkisinin tercih edilmesi ve sığır kuyruğunun doğanın kendisini onarması açısından önemli bir bitki olduğunu söyledi. Bu bitkinin Avrupa’daki alışveriş merkezlerinde 3-4 avroya satıldığını belirten Erol, “Sığırkuyruğu, atmosferimizi ve oksijenimizi koruyan, trafiğin yoğun bulunduğu yerlerde egzoz gazlarını tutan, kendi kendine yetişen bir bitkidir. Koyu yeşil ve sarı yaprakları bulunan bu bitki, çok sıcak alanlarda sıcaklığı tutar ve kurak alanlarda suya ihtiyaç duymadan yetişir.” dedi. Erol, sığırkuyruğunun peyzaj özelliğinin olduğunu, gelecek nesiller için korunması gerektiğini vurguladı. İnsanlar ve doğa için savaşıyor. Bitkinin sarı çiçeklerinin ilkbahardan itibaren dikkat çekici olduğuna, biyolojik çeşitlilik açısından önemli olduğuna işaret eden Erol, şunları kaydetti: “Sığırkuyruğunu kent içlerinde yol boyunca kullanırsak, egzoz gazları ve diğer ağır gazları yapraklarında tutar. Kökleriyle toprağı temizler ve daha verimli hale gelmesini sağlar. İnsanlar ve doğa için savaşan bir bitki. Peyzaj için kullandığımız mevsimlik bitkiler yerine sığırkuyruğunu tercih etmeliyiz. Restore etme kabiliyetine sahip. Bu bitkiler su istemezler, sadece yağmur sularıyla idare ederler. Budama, gübreleme, çapalama istemezler. Böylece hem toprağı koruma altına almış hem de trafiğe yakın alanlarda egzoz gazlarındaki ağır materyallerden korunmuş oluruz. Peyzajda bu bitkiyi kullanırsak ülke ekonomisine de katkıda bulunmuş olacağız. Sığırkuyruğu bitkisini ekonomimize kazandırmalıyız. “Erol, egzoz gazlarından temizleyici özelliğine sahip bitkinin, tüm park sistemlerinde kullanılmasının sağlık açısından önemli olduğunu sözlerine ekledi. Ayrıca; üzerinde aşırı miktarda toz vardır ve göze kaçtığı an şidetli acı verir . Çiçeği bal arılarının vazgeçilmezidir.

Alıntıdır.

• 

AŞIK VEYSEL

İki gözü de görmeyen âşık, günlerini babasının Ortaköy’deki Mustafa Abdal tekkesinde kendisine aldığı üç telli kırık sazla geçirmeye başlamıştır. Önceleri çok acemi olması, başkaları gibi saz çalamaması şevkini kırmış, ancak babasının ısrarıyla ve kendisinin de yavaş yavaş saza hâkim olmasıyla, sonraki seneler iyi saz çalan bir usta olmuştur. İlk saz derslerini Molla Hüseyin’den alan Veysel’in ustalaşmasında, sık sık Emlek yöresine gelen Divriği’nin Çamşıhı yöresi saz ustalarından Ali Ağa’nın büyük oranda rolü olmuştur. Ali Ağa ona, Kul Abdal’ın, Emrah’ın, Tarsuslu Sıtkı’nın, Akkaşların Hüseyin’in, Kaleköylü Kemter Baba’nın ve İğdecikli Veli’nin şiirlerini çalıp öğretmiştir. Bunun yanında Emlek yöresi âşıklarından Ali İzzet Özkan, Mihmanî (Yüzbaşıoğlu), Devranî, Aziz Üstün, Hüseyin Gürsoy, Ali Özsoy Dede gibi simalar, Veysel’in bu vadide ilerlemesinde büyük pay sahibi olmuşlardır. Veysel’in düşünce dünyasının zenginleşmesinde ufkunun açılmasında Mescit köyündeki Salman Baba’nın şüphesiz büyük payı vardır ve rolünü göz ardı etmemek gerekir. Ayrıca Veysel’in pek çok şiirinde Pir Sultan Abdal’ın, Kul Mustafa’nın, Kul Mehmed’in ve Ruhsatî’nin, Âşık Kerem’le Garib’in etkileri açıkça kendisini hissettirir. Etkilediği âşıklar içinde Orta Anadolu’da yaşayan âşıklar başta gelir.

Yirmi yaşlarına geldiğinde artık iyi saz çalan, iyi ustamalı şiir okuyan bir halk sanatçısı olmuştur. Önceleri Ortaköy, Hüyük, Sarıkaya, Beyyurdu, Hardal, Viranyurt gibi çevre köylerde düğünlere gitmeye başlamıştır. Zamanla iki-üç aylık sürelerle Sivas, Tokat, Kayseri ve Yozgat gibi illerin köylerine gitmiştir. Önce çevre köylerde kendisini göstermiştir. Bu arada biraz önce sözünü ettiğim I. Sivas halk şairleri bayramına katıldı. 1933’ten itibaren arkadaşı İbrahim’le ülkeyi dolaşmaya başlamıştır. İbrahim’le olan beraberliği 1940’lı yıllara kadar sürmüştür. Daha sonra onun yerini Küçük Veysel (Erkılıç) almıştır. Bu arada, İstanbul’a gidip plaklar doldurmuş; radyoda konser vermiştir. Veysel’in İstanbul’da doldurduğu plaklar içinde XIX. Yüzyıl halk şairlerinden İğdecikli Veli’nin’nin ‘Mecnun’um Leyla’mı gördüm’ adlı türküsü ile kendisine ait olan ‘Atatürk’e Ağıt’ adlı eseri çok ilgi görmüştür. 1940’ta İbrahim’den ayrılıp Küçük Veysel’le (Veysel Erkılıç), küçük Veysel’in de 1960 yılında ölmesi üzerine oğlu Ahmet Şatıroğlu ile birlikte ülkeyi gezmeye başlamıştır.

Veysel’in ömrünün belli bir bölümünü köy Enstitülerinde yaptığı öğretmenlik işgal eder. İyi bir aylıkla her sene bir enstitü olmak üzere Adapazarı Arifiye Köy Enstitüsü, Hasanoğlan Köy Enstitüsü, Eskişehir Çifteler Köy Enstitüsü, Kastamonu Gölköy Köy Enstitüsü, Yıldızeli Pamukpınar Köy Enstitüsü ve Samsun Ladik Akpınar Köy Enstitüsünde çalışmıştır. Bu arada Çifteler Köy Enstitüsünde iken meşhur ‘Toprak’ şiirini yazmıştır. Ayrıca Çanakkale’nin Savaştepe, Erzurum’un Pulur, Malatya’nın Akçadağ, Kırklareli’nin Kepirtepe, Adana’nın Düziçi Köy Enstitülerinde de konserler verir. Bu faaliyetleri 1941-1946 yılları arasında olur.

Veysel pek çok sanat faaliyetlerine katıldı, okul ve kışlalarda sayısız konserler verdi. Ayrıca 30 Ekim 1964’te Sivas’ta yapılan II. Sivas Halk Şairleri Bayramına ve 28-30 Ekim 1967’de Feyzi Halıcı’nın düzenlediği II. Konya Âşıklar Bayramına da katılmıştır.

Onu kültürümüze kazandıran Ahmet Kutsi Tecer olmuştur. Onun yıldızı Ahmet Kutsi Tecer’in, 5-7 Kasım 1931 tarihinde Sivas’ta yaptığı I. Sivas Halk Şairleri Bayramına katıldıktan sonra parlar. İl bazında sanatını ilk icra ettiği yer Sivas’tır. Veysel, 5-7 Kasım 1931’de I. Sivas Halk Şairleri Bayramına katılır. Mecburî hizmet için 1930’da Sivas’a gelen Ahmet Kutsi Tecer, burada, Sivas Lisesi edebiyat öğretmeni Vehbi Cem Aşkun ve müzik öğretmeni Muzaffer Sarısözen ile tanışır.

Ahmet Kutsi, önce ‘Halk Şairlerini Koruma Derneği’ni kurar ve başkanlığına Belediye Başkanı Hikmet Işık Bey’i getirtir. Halk türkülerinin, hikâyelerinin ve âşıklarının harman olduğu Sivas’ta derneğin tüzüğünde de yer aldığı gibi derhal bir âşıklar programı yapmayı düşünür. Halkın oldukça ilgi gösterdiği Âşıklar Bayramına; Revanî, Meslekî, Suzanî, Süleyman, Karslı Mehmet, Müştak, Yarım Ali, Talibî, Yusuf, San’atî, Ali gibi âşıklar katılır. Üç gün süren Bayram sonrası Tecer, iştirak eden âşıklara ‘Halk Şairi’ olduklarına dair bir kâğıt verir. Bu belge, gezici âşıklara gittikleri yerlerde çok kolaylıklar sağlar. Program sonrasında Veysel’e 10 lira verilmek istenir. O günlerde hemen her Anadolu köylüsü gibi oldukça yoksul durumda olan Veysel; ‘Siz bize değer verip buralara kadar çağırdınız; asıl bizim size vermemiz gerekir.’ diyerek almak istemez, zorla eline 5 lira verirler.

Gözünün kör olması, şiirlerindeki tabii söyleyiş ve ezgilerinin orijinal oluşu, seçtiği konular ve sentezci yapısı Veysel’i şöhret kazanmasını sağlayan en önemli faktörlerdir.

Şiirlerinde genellikle Veysel, bazen de Sefil Veysel ve Veysel Şatır gibi mahlaslar kullanmıştır. Veysel, bir şiiri hariç, bütün şiirlerini dörtlüklerle vücuda getirmiştir. En çok yarım kafiyeyi kullanmıştır. Şiirlerinde ağız özelliklerini muhafaza etmiştir.

Veysel, hemen her konuda şiirler söylemiştir. Ancak orijinaldir ve kendisine hastır. Bunu ezgileri ile de bütünleştirince ister istemez şöhrete ulaşmıştır. Şiirlerinde her ferdin düşüncesine, duygusuna, inancına ve dünya görüşüne yer vermiş birisi olarak şiirlerinde ‘Aşk, Tabiat, Fikri, Dert, Taşlama-Yergi-Eleştiri, Dinî-Tasavvufî-Mistik, Millî, Kendisiyle İlgili, Ünlü Kişiler, Kuruluş-Tesis, Gurbet, Gönül, Yurt-Belde, Öğüt, Fanilik, Zümre’ gibi konuları ele almıştır. İşlediği konular göz önünde tutulduğunda Veysel’in dert, tabiat, vatan-millet ve birlik şairi olduğunu söyleyebiliriz.

Veysel hakkında bugüne kadar yüzlerce makale, bildiri, konferans, radyo televizyon yayını anma günleri de dâhil olmak üzere çok çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bugüne kadar Veysel’le ilgili 35 kitap yayımlanmıştır. Milliyet Sanat Dergisi, Sivas Folkloru Dergisi, Türk Folklor Araştırmaları, Maya Dergisi, Halk Ozanlarının Sesi gibi dergiler bir sayısını Âşık Veysel Özel Sayısı yapmıştır. Bunların dışında ülke dışında da onun hakkında İngilizce ve Fransızca makaleler çıkmıştır. Bunlara bakarak edebiyatımızda hakkında en fazla çalışma yapılan âşığın Veysel olduğunu söyleyebiliriz. Evet. 1953 yılında çekilmiş böyle bir film vardır. Metin Erksan’ın yönetmenliğini yaptığı ‘Karanlık Dünya’ adlı bir film çekilmiştir. Filmin başrollerini Aclan Sayılgan ile Ayfer Feray paylaşmıştır. Filmin senaryosu Prof. Dr. Bedri Rahmi Eyüboğlu’na aittir.

Ümit Yaşar Oğuzcan’ın 1973’te bütün şiirleri yayımladığı ‘Dostlar beni Hatırlasın’ adlı kitapta Veysel’in 158 şiiri bulunmaktadır. Aradan geçen otuz yıl içinde ben pek çok sözlü ve yazılı kaynağa müracaat ederek bu sayıyı ben ‘Âşık Veysel’ adlı kitabımda 179’a çıkardım.

Yıllarca, çeşitli vesilelerle yurdun muhtelif yörelerinde düzenlenen programlara katılan Veysel, son konserini 15 Ağustos 1971’de Hacıbektaş’ta vermiştir. Artık günden güne güçsüzleşmiş olan Veysel’in, yapılan muayenesinde akciğer kanseri olduğu anlaşılmıştır. 21 Mart 1973 günü bir Nevruz sabahına doğru saat 3.30’da vefat etmiştir.

Âşık Veysel
Eserleri

Deyişler (1944)
Sazımdan Sesler (1950)
Dostlar Beni Hatırlasın (1970)
Ölümünden sonra Bütün Şiirleri (1984)

• Ala Gözlü Benli Dilber
• Aşkın Beni Elden Ele Gezdirdi
• Beni Hoş Görme Gardaşım
• Bir Derd Ehli Bulsam Derdim Söylesem
• Bir Küçük Dünyam Var İçimde
• Derdimi Dökersem Derin Dereye
• Dostlar Beni Hatırlarsın
• Gönül Bir Güzeli Sevmiş
• Hepimiz Bu Yurdun Evlatlarıyız
• Kara Toprak
• Memlekete Destan Oldum
• Sen Bir Ceylan Olsan Ben De Bir Avcı
• Senlik Benlik Nedir Bırak
• Sen Olmasan
• Uzun İnce Bir Yoldayım

Aşık Veysel Müzesi – Sivas
Sivrialan Köyü’nde bulunan Halk Ozanı Âşık Veysel Şatıroğlu’nun evi Kültür Bakanlığı tarafından 1979 yılında kamulaştırılmış ve 1982 yılında müze olarak ziyarete açılmıştır. Müzede Âşık Veysel’in kişisel eşyaları, fotoğrafları, şiirleri ve onunla ilgili yayınlanan eserler sergilenmektedir. Âşık Veysel’in anısını yaşatmak için her yıl 9-11 Temmuz tarihleri arasında Sivas’ta ve Şarkışla-Sivrialan Köyü’nde anma törenlerinin yanı sıra, “Âşık Veysel Âşıklar Bayramı” adı altında festival düzenlenmektedir.

Kaynak T.C Sivas Valiliği.

Görsel Aşık Veysel – Sivas 1961
Köy meydanında okunan türkü…

1492 yılında Cenovalı kaşif Kristof Kolomb’un Nina, Pinta ve Santa Maria gemileri Amerika kıyılarına yanaştığında onları Arawak kızılderilileri karşıladı..
Kızılderililerin inancında Tanrılar sakallıydı ve denizden gelmişlerdi..
Sakallı istilacıları görünce onları doğaüstü sandılar..
Yüzerek selamladılar..
Mısır, patates ikram ettiler..
Atları, iş hayvanları, demir silahları yoktu..
Ama kulaklarına ince altın süsler takıyorlardı..
İşte o altınlar sonları oldu..
*. *. *
Kolomb kızılderililerle ilgili ilk izlenimlerini İspanya Kraliçesine şöyle yazmıştı..
“Bu insanlar o kadar yumuşak başlı, barışsever ki, yeryüzünde bunlardan daha iyi bir ulus bulunmadığına Majestelerinizin önünde ant içebilirim. Komşularını kendileri kadar seviyorlar, konuşmaları son derece tatlı ve kibar, konuşurken hep gülümsüyorlar; gerçi çırılçıplak dolaşıyorlar ama davranışları terbiyeli ve övgüye değer”
Seyir defterine de şunları eklemişti.
“Onlara kılıçlarımızı gösterdik. Demir silahları ilk kez gördükleri belli. Kesmenin ne demek olduğunu bilmediklerinden, bazıları kılıçların keskin tarafını tutunca ellerini kestiler. Bu insanlar ne herhangi bir mezhebe bağlılar ne de puta tapıyorlar. Kötülüğü tanımıyorlar, birbirlerini öldürmeyi bilmiyorlar. Hiç silahları yok… Kızılderililer son derece sade, dürüst ve eli açık insanlar. Herhangi birinden sahip olduğu herhangi bir şey istenince hemen veriyorlar. Kötülüğün ne olduğunu hiç bilmiyorlar, çalmıyorlar, öldürmüyorlar. Komşularını kendileri kadar çok seviyorlar. Dünyada onlar kadar tatlı dilli insanlar yoktur. Her zaman gülüyorlar.”
Bir de not düşüyordu.
“Bu insanların çalıştırılması, ekin ekmesi, gerekli her işe koşulması ve bizim (Avrupalalıların) gelenek ve göreneklerimizi benimsemesi gerektiği kanısındayım”
*. *. *
Ardından katliam başladı..
Sakallı yabancılar altın ve değerli taş aramak için köyleri yağmaladı, yakıp yıktı..
Yüzlerce kadını, erkeği, çocuğu kaçırdılar..
Kadınlara tecavüz ettiler..
Direnen erkeklerin kulaklarını kestiler, kafa derilerini yüzdüler..
Gemilerine atıp köle olarak satılmak üzere Avrupa’ya götürdüler.
Kolomb’un 12 Ekim 1492’de San Salvador sahiline ayak basmasının üzerinden on yıl bile geçmeden bütün kabileler, yüzbinlerce insan yok edildi..
Ardından akın akın geldiler..
Tüm Amerika Kıtasını cehenneme çevirdiler..
Katliamlara papazlar da katıldı..
Katolik olmayı kabul etmeyen Kızılderili şamanları ayaklarından asılarak canlı canlı yakıldı..
Kolomb Amerika’ya vardığında dünya nüfusunun 5’te biri kızılerili idi..
Sayıları 70 milyonu geçiyordu..
1492’den bugüne sadece 2 milyon kaldılar..
*. *. *
Dünya tarihinin en büyük soykırımını yapan Avrupalı istilacıların bu katliamı kitaplara şöyle yansıdı..
” İspanyollar istilacılar her geçen gün daha kibirli oluyordu..Aceleleri varsa yerlilerin sırtına biniyorlardı..İspanyolların canavarlığı sınır tanımıyordu.. birgün ikisi de birer papağan taşıyan iki yerli çocuğa rastlayan iki papaz, papağanları aldılar ve sırf zevk olsun diye çocukların kafasını kestiler”
Las Casas
“Ben Küba’da iken üç ayda yedi bin çocuk öldü. Acıdan çılgına dönen bazı anneler bebeklerini nehirde boğuyorlardı… Böylece erkekler madenlerde, kadınlar ağır çalışma içinde ve çocuklar da süt bulamadıkları için ölüyordu… bu kadar büyük, güçlü ve verimli topraklar kısa sürede boşaldı. İnsanlığa o kadar yabancı olan tüm bunları kendi gözlerimle gördüm ve şimdi bile yazarken ürperiyorum.”
Las Casas
“Tanrı’nın hususi takdiriyle savaştan kaçan kızılderililerin tamamına yakını çiçekten öldürdük. Tanrı topraklarımızı temizledi”
“Massachusetts Körfezi Kolonisi’nin ilk valisi John Wintrop
“Kızılderilileri yakıyorduk..Onları böyle ateşte kızarırken ve bu ateşi söndüren kan gölünde görmek korkunç bir manzaraydı, çürüyen cesetler ve bunlardan yayılan koku berbattı fakat zafer tatlı bir fedakârlık gibiydi..Bizlere olağanüstü yardımlarda bulunarak bu kadar gururlu ve kibirli bir düşmanı elimize düşüren, bu kadar çabuk bir zafer bahşeden Tanrı’ya şükranlarımızı sunarız.”
Plymouth Kolonisi’nin Valisi William Bradford
“Kızılderililerin hamal olarak kullanılmasını kınamıyorum. Ancak bir adamın bir domuza ihtiyacı varken 20 tane öldürüyordu. 4 Kızılderili’ye ihtiyaç duyduğunda bir düzine alıyordu. Metreslerini omuzlarda taşınan hamaklar içinde fakir Kızılderililer’e taşıtan birçok İspanyol vardı. Bu uygulamalar esnasında yerlilerin maruz kaldığı kötü muameleler, zararlar, soygunlar, haksızlıklar ve büyük kötülüklerin sayılması istense bunun sonu gelmez. Çünkü onlar için Kızılderilileri öldürmek, yararsız hayvanları öldürmekte birdi. “
Cieaze de Leo
“Kızılderililerin eğer altını yoksa çocuklarını satarlardı. Eğer çocukları da kalmamışsa kendi hayatlarını verirlerdi. Bu haraçları veremediklerinden ötürü Kızılderililer işkence acıları altında ya da gaddarca zindanlarda öldürülürdü. Zira İspanyollar onlara hayvani bir vahşilikle muamele ediyor ve onları hayvandan daha aşağı görüyorlardı.. Kızılderililerin cesetleri köpeklerin önüne yem olarak atılıyor, vücutlarından yaralara iyi gelebilecek bir yağ üretiliyordu. Kızılderili kadınlar sıra hâlinde direk ve ağaçlara, çocukları da onların ayaklarına asılıyordu.”
Papaz Motolinia
“Sırf eğlence olsun diye, kadın erkek demeden yerli halkın ellerini, burunlarını ve kulaklarını kesip kopardıklarını ve bunun bölgenin değişik yerlerinde defalarca tekrarlandığını kendi gözlerimle gördüm.
Memeden kesilmemiş bebekleri annelerinin göğsünden alarak onları en uzağa fırlatma konusunda birbirleriyle yarıştılar.”
Bartolome de Las Casas
“Askerler pek çok Kızılderili’yi uykularında öldürdüler. Annelerinin göğüslerinden çekilip alınan bebekler anne-babalarının gözleri önünde kılıçla parçalanıyor ve bebeklerin parçaları ateşe atılıyordu. Kundaktaki bebekler beşikleri içinde parçalanıyor, kafaları eziliyor, en taş-yürekli adamın bile vicdanını sızlatacak bir vahşilikle öldürülüyorlardı..Bazı bebekler nehre atıldı, onları kurtarmak için anne ve babaları da suya atladı. Ama askerler ne çocukların ne de anne-babaların sudan çıkmalarına izin vermediler, hepsi boğuldu.”
David de Vries
*. *. *
Kızılderili kadınları çocukları doğduğunda elleriyle onların ağzını kapatırlar..
Nefes alması için ellerini bir süre çekip, bebeğin tekrar ağlamasına fırsat vermeden aynı hareketi tekrarlarlar. .
Ağlamamak, gözlerini dünyaya açan bir Kızılderilinin aldığı ilk derstir.. Beyaz adamdan kaçarken, kucaktaki bebeğin ağlaması her şeyin sonu demektir.. Dersini iyi alamayan bir bebeğin çıkaracağı ses, kurşun yağmurundan ölmek demektir.
*. *. *
Kolomb’tan bu güne 529 yıl geçti..
529 yılda 70 milyondan fazla insan katledildi..

Alıntı-

Geleceğimizin teminatı ve onlar adına emanetcisi olduğumuz Dünya’yı çocuklarımıza nasıl bırakacağımızı düşünerek yaşamak. Bizim yapamadıklarımızı veya yaşamak istemediğimiz olumsuzlukları onlar adına iyi taraflı isteyerek çalışmak hepimizin vazifesidir.

Abditollu HACIHÜSEYİN

Gazi, 6 Ocak 1925 tarihinde önce Meram’ı sonradan da Konya’nın Sedinler Mahallesi’nde oturan yaşlı bir Konyalıyı Latife Hanım’la beraber ziyaret etmiştir. Gazi, Abditollu Hacı Hüseyin adındaki bu gönlü temiz, tok sözlü Konyalıyı, 20 Mart 1925 tarihindeki gelişinde tanımış ve onu Baba olarak seçmiştir.

Konya Çiftçiler Birliğine Atanın ziyareti ve bu okuyup yazması olmayan, fakat tecrübeli ihtiyarın onu karşılamasıdır olayın başlangıcı.

-‘ Hoş geldin benim aslan Paşam, hoş geldin yavrum’ diyerek Gazi’yi kucaklamıştı.

Koca Atatürke Yavrum diye ilk hitaptır bu !

• Sağ ol baba ! Kaç yaşındasın ?

• Seksene girdik diyelim oğul.

• Çocukların var mı ?

• Üç oğlandan biri sizlere ömür Çanakkale’de, öteki Sakarya’da şehit oldu. En küçüğü köyde, eker, diker, bize bakar. Sen sağ ol da yavrum, bize baba diyen elbet bulunur.

• Bundan sonra ben de sana baba diyeceğim. Benim babam olur musun?

Karşısında Milletin kurtarıcısı sevgili Paşa’sı kendisine ‘ babam olur musun ? ’ Diyordu.

Olay Konya’da kısa sürede duyuldu: Abditolu Köylü Hacı Hüseyin Ağa Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın babalığı oldu haberi her tarafa yayıldı, ve gazetelere geçti. Hüseyin Ağa’ya Gazi’nin bu iltifatı, başta Konya Valisi Kazım Müfid Bey olmak üzere, Konya Belediye Başkanı M. Muhlis Koner, Konya ileri gelenleri tarafından da benimsenmiş, Hüseyin Ağa’ya, gerçekten Gazi’nin Babalığı, Gazi’nin sevdiği köylü gözüyle bakmaya başlamışlardı. O gün akşam Gazi için Konya Belediyesi’nin verdiği yemeğe Hüseyin Ağa da davet edildi. Hüseyin Ağa’ya yeni bir şalvar, üstüne de siyah bir salta giydirilmiş, başındaki abanî sarıklı fesi yenilenmiş, Gazi’nin yanına oturtulmuştu. Hüseyin Ağa’yı Latife Hanım da çok sevmiş, onun saf, sıkıntısız ve samimi sözlerinden çok hoşlanmıştı. Hatta ertesi günü Gazi’nin konuk olduğu köşke (bugün Atatürk Müzesi), Hüseyin Ağa’nın eşi Akife Ana da getirilmiş, Latife Hanım’la tanıştırılmıştı. Akife Ana kocasından daha saf, tam bir Anadolu kadını idi. Latife Hanım’ı gelinim diyerek kucaklamıştı.Nur içinde yatsınlar
Alıntıdır

Kelebek (Papillon),1973 yapımı bir ABD filmi.Henri Charriere’in yazdığı ve gerçek hayat hikâyesini anlattığı kitaptan sinemaya uyarlanmıştır.

Kelebek
Suçsuz olduğu halde mahkûm edilen Papillon ve mahkûm gemisinde tanıştığı arkadaşı banker Dega, Fransız Guyanası’na gönderilmişlerdir. Burası kaçması imkânsız bir hapishanedir. Mahkûmlara çok kötü şartlarda çalıştırılmakta ve yaşamaya çalışmaktadırlar.Papillon ilk günden itibaren kaçmayı kafasına koyar. Arkadaşı Dega’ya vuran gardiyanı döverek kaçar. Kaçmadan önce konuştuğu bir mahkûmdan aldığı bilgi ile gittiği tüccar onu insan avcılarına satar ve böylece hapishaneye geri götürülür. Hücre hapsinde 2 yıl tek başına dayanır. Bu sırada kendisine yemek gönderen Dega’yı ele vermez. İki yılın sonunda arkadaşları ile yeni bir plan yapar,Clousette ve Maturette adlı iki arkadaşıyla kaçarlar. Kaçışlarında Cüzzamlılar Adası’ndakilerden yardım görürler. Venezuela’ya kadar ulaşırlar. Burada 2 arkadaşı yakalanır.Kelebek ise kaçarken Guajiro Kızılderilileri’nin yaşadığı köye gelir.Ve uzun süre burada yaşar.Buradan da ayrılmaya karar verir fakat sığındığı bir manastırda başrahibenin ihbarıyla yakalanır.Fransız Guyanası’na iade edilir.5 yıl hücre cezası daha alır.Çıkınca arkadaşı Dega’nın da bulunduğu Şeytan Adası’na gönderilir.Fakat Dega akıl sağlığını yitirmiş gibidir.Papillon ise çeşitli denemelerden sonra hindistan cevizlerini bir torbaya doldurup yaptığı torba-sal ile adadan kaçacaktır.Filmin sonunda salla uzaklaşırken bağırır: -Sizi pislikler!Ben hala buradayım…

Kelebek, özgürlüğe adanmış bir başyapıttır. Gerçek bir hayat hikâyesinden alınmıştır. Arkadaşlığın, bağlılığın, vefakarlığın bu kadar iyi oynandığı, müziğin filmle bu kadar iyi bütünleştiği sayılı filmlerdendir. Filmdeki hapishaneler daha sonra kapatılmıştır. Papillon 25 yaşında mahkûm olmuş, 38’inde kaçmış, 67’sine kadar özgürce yaşamıştır

İŞTE POLİS CEMİL EFENDİNİN HİKAYESİ

Haksız Yere Şeytan Adası’na Mahkum Edilen Türk Polisi Cemil Efendi’nin Hikayesi

Tarihimizin ilginç olaylarından biri

1919 yılı ağustos ayı. genç polis memuru mehmet cemil, gülhane parkı’nda devriye geziyordu. bu esnada bir kadının çığlıklarını duydu. çığlıkların geldiği tarafa koşturdu. fransız üniformalı 3 senegalli asker, bir kadını sıkıştırmış, kadının elbiselerini yırtarak sarkıntılık ediyorlardı. cemil müdahale etti, fransız askerleri tüfeklerine davrandı. cemil daha erken davrandı, üçünü de vurdu. biri öldü, ikisi yaralandı…

cemil haklıydı. kaçmadı, teslim oldu. lakin işgal kuvvetleri kurmuştu mahkemeyi. cemil’i yargıladılar. müebbet kürek cezasına çarptırdılar. cemil önce marsilya’ya, oradan da fransız guyanası’ndaki şeytan adası’na gönderildi. iki defa kaçmaya teşebbüs etti şeytan adasından. ikisinde de yakalandı. işkenceler gördü, prangaya mahkum edildi.

1919’un üzerinden yıllar geçmişti. polis cemil’i herkes unutmuştu. bir kişi hariç: mustafa kemal atatürk… cumhuriyet kurulmuş, devrimler hayata geçirilmişti. ama kahraman polisimiz cemil, şeytan adası’nda pranga mahkumuydu. atatürk, fransa’nın ankara büyükelçisini çankaya köşküne çağırttı. polis cemil’in durumunu bildirdi ve memlekete iadesini istedi. genç türkiye cumhuriyeti’nin her evladı, her bireyi değerliydi mustafa kemal için… bu işle de bizzat dışişleri bakanı tevfik rüştü aras’ı görevlendirdi.

polis cemil, şeytan adasında tam 10 yıl geçirmişti. 1929 yılında vatanına geri döndü. galata rıhtımında bir kahraman olarak karşılandı. cemil’e ne istediği soruldu. görevine iade edilmek istediğini söyledi. pangaltı karakolu’nda polislik vazifesine geri döndü. lakin 10 yılık şeytan adası mahkumiyeti cemil’i pek yıpratmıştı. 30 yaşında yurda geri dönen polis cemil, sadece 44 yaşında iken vefat etti. .

ruhu şad olsun…🙏🙏💖💖

1864 yılında, o zaman topraklarımız içinde olan Bulgaristan’ın Deliorman bölgesindeki Tırnova’ya bağlı Çobanköy’de dünyaya gelir.

93 Harbi patlak verince, Türkiye’ye göç eder ve Balıkesir’in Kurtdere köyüne yerleşirler.

Güreşe küçük yaşta köy düğünlerinde başlar, kısa zamanda ünü yayılır.

Daha 19’unda 1,89’luk boya ve 123 kiloluk bir cüsseye sahiptir.

Yörük Ali Pehlivan’ın çırağı olan ve hayatı boyunca hiç yenilgi yüzü görmeyen Çolak Mümin Pehlivan gibi ustalardan ders alır.

Devrinin meşhur pehlivanları Koca Yusuf, Adalı Halil, Kara Ahmet, Katrancı Halil, Karagöz Ali, Filiz Nurullah ve Hergeleci İbrahim ile güreş tutar.

Artık 1,95 boya ve 148 kiloya ulaşmıştır.

Meydanda, minderde…

Türkiye’de, Fransa, İngiltere, Hollanda, Almanya, Avusturya, ABD’de…

Hiç yenilgisiz şampiyonluklar kazanır.

Öylesine heybetli bir duruşu vardı ki, örneğin 1899’da Paris’te, Fransız rakipleri mindere çıkıp perişan olmaktansa, maç yapmadan peşinen yenilgiyi kabul ederler.

Ya da sakatlandığı için yarım kalan maçı tamamlaması beklenen “Hint Kaplanı” namlı Doğu’nun yenilmez şampiyonu Gulam Rüstem’in, karşılaşmamaya çıkmamak için Hindistan’a kaçtığı anlaşılır.

Adını artık tüm dünyaya duyurmuştur.

1911’de, 47 yaşındayken, romatizma nedeniyle sol kolundan rahatsız olmasına rağmen maddi sıkıntıları nedeniyle İstanbul Taksim’de yapılan Talimhane güreşlerine katılır.

İngiliz Adams’ı, Hollandalı Frederik’i, Avusturyalı Müller’i, Macar Şampiyonu Caya’yı, Rus Baradanof’u yenerek şampiyon olur.

Meydanda şampiyonluğunu “Donanma Yardımı!” diye haykırarak ilan ederek, Donanma Cemiyeti’ne 600 altın lira toplanmasına vesile olur.

Aynı yıl güreşe veda eder.

Tarih 11-13 Kasım 1931.

Ankara’da At Yarışı Alanı’nda, Çocuk Esirgeme Kurumu yararına, Türk pehlivanları arasında büyük bir yağlı güreş turnuvası düzenlenir.

Eski ve ünlü pehlivanlar da bu karşılaşmanın hakemliğine seçilirler.

O da başhakem olarak hakem kadrosu içinde yerini alır.

Güreşler esnasında muhabirler kendisiyle bir röportaj yapar ve başarılarının sırrını sorarlar.

Şöyle der: “Ben, her güreşte arkamda Türk milletinin bulunduğunu ve millet şerefini düşünürdüm.”

Bu sözler güreşleri seyreden Atatürk’ü derinden etkiler ve gözleri yaşarır.

Aynı gün, Çankaya’ya döner dönmez bir mektup yazarak, bir armağanla birlikte kendisine gönderir.

Pehlivan kaldığı otelde uykudan kaldırılır, mektup ve armağan kendisine teslim edilir.

Armağan 1000 T. Liralık bir İş Bankası çekidir.

Üzerinde “… Bu para, Aralık ay’ı aylığımdan faiziyle kesilecektir” yazmakta ve Atatürk’ün adı ve imzası bulunmaktadır.

Bir süre sonra bankaya gidip çeki veren Pehlivan’a 1000 Liralık ödülü teslim edilir.

Ama Pehlivan bankadan ayrılmaz.

Niçin beklediğini sorduklarında, “çeki vermenizi bekliyorum” der.

Banka müdürünün “parayı aldın, çek bizde kalacak, bu işlerin usulü böyledir” demesi üzerine Pehlivan, “o halde alın bu 1000 lirayı, benim çekimi geri verin” der.

Şaşıran banka müdürü “neden?” diye sorunca, “orada Mustafa Kemal’in ismi ve altında da imzası var” der.

Parayı iade eder ve çeki geri alarak bankayı terk eder.

Sonraları neden böyle yaptığı sorulduğunda şöyle cevap verir:

“Sultan II. Abdülhamit’in saltanat döneminde, Avrupa’ya gitmek için vapura bindiğim zaman, saraydan bir mabeyinci gelip, ‘Zat-ı Şahane’nin selamları var, Avrupa’da güreşirken benim taç ve tahtımın şerefini koruyarak güreş yapsın, buyurdular’ dedi.

Ben de kendisine dedim ki ‘Zat-ı Şahane’nin taç ve tahtının olduğu kadar, benim sırtımın da şerefi vardır!’

Mabeyinci bir şey demeden gitti..

Kendisine söylediğimi aynen padişaha söylemiş olacak ki, Avrupa’dan dönen pehlivanlara hediyeler ihsan verilmek âdet olduğu halde, dönüşümde bana hiçbir şey verilmedi, fakat şu feleğin işine akıl sır erer mi ?

Bana dünyanın en büyük adamı, işte ömrümün son mükâfatını verdi.”

Eminim, çoğunuz bu hikâyeyi ve hikâyenin kahramanını biliyorsunuz.

Evet bu kahraman Kurtdereli Mehmet Pehlivan’dır..

Balıkesir’de Hükûmet Konağının hemen yanında heykeli dikilidir..

Heykelin yan tarafında Pehlivan’ın Atatürk’ü duygulandıran sözü, arkasında da Atatürk’ün mektubundaki “Senin bu değerli sözünü Türk sporcularına bir meslek düsturu olarak kaydediyorum” ifadesi yazılıdır.

Nereden nereye ?

Kurtdereli Mehmet Pehlivan’dan sahte diplomayla makam ve mevki sahibi yapılanlara.

Yazık oldu “Asrın Güreşçisi” unvanına..

Değmiş midir dersiniz ?

Alıntıdır

Ankara’da Tacettin Mahallesi’ndeki ev 30 Ekim 1949’da müzeye çevrildi. Peki bu evi değerli kılan neydi?
Bu kiralık evde Eşref, Mehmet ve Hasan adında üç kişi yaşıyordu. Üçünün ortak noktası milletvekili oluşlarıydı. 1921 senesinin Mayıs ayında bu eve bir mektup ulaştı. Mustafa adında bir zata geliyordu. Mustafa kim miydi? Mustafa, bu evde yaşayan o üç milletvekiliyle yakınlık kurmuş bir Hintliydi.
Mustafa’nın kesin bir adresi olmadığı için bu adresi “mektuplaşmak için” kullanıyordu. Kendisine gönderilen mektuplar bu eve ulaşıyor, Mustafa da mektuplarını buradan alıyordu.
Ve yine bir gün bir mektup ulaştı.
Evdeki mebuslardan adı Mehmet olan, yarı açık vaziyetteki mektubu alıp içine baktı. Zarfın içinde boş sayfalar vardı. “İnsan neden birine boş sayfalar gönderir ki!” diye düşündü. Şüphelendi. Mektup özel bir yöntemle yazılmış, gizli bilgiler içeriyordu. Hemen bir kimyager bulundu. Avni Refik (Bekman) özel bir solüsyonla ile mektupta yazılanları gün ışığına çıkardı!
Mektubun sahibi Mustafa gözaltına alındı. Ve her şeyi itiraf etti. Bu Hintli Mustafa bir İngiliz ajanıydı. 20 Şubat 1919’da Afgan Emiri Habibullah’ı öldürmüş, ardından Mustafa Kemal Paşa’ya suikast düzenlemek için Ankara’ya gitmişti. Ankara’da herkesle dost gibi görünüyor, casus olarak bilgi topluyor, Atatürk’ü öldürmek için fırsat kolluyor ve mektuplarıyla İngilizlere gelişmeleri bildiriyordu. Evet, amacı İngilizlerin isteğiyle Atatürk’ü ortadan kaldırmaktı. İşte o görünmez mürekkeple yazılan mektupta da Mustafa Kemal’i öldürmesi için başarılar dileniyordu. Neticede suçunu itiraf etti ve 24 Mayıs 1921’de idam edildi. Yazar Tolga Aydoğan olarak edindiğim bu fotoğraf Cemal Kutay’ın arşivindendir. Evin duvarları birçok hadiseye tanıklık etmiştir. Atatürk’e suikastı bu evde yaşayan Mehmet adındaki kişi ortaya çıkarmıştı. O mektuptan şüphelenmese belki Mustafa Kemal Paşa Hintli Mustafa tarafından öldürülecekti.
Bu evi değerli kılan başka bir özellik daha vardı, ne mi? İstiklal Marşı işte bu gecekonduvari evde yazılmıştı. Mustafa Sagir’in yakalanmasını sağlayarak Atatürk’e suikastı önleyen kişi bu evde yaşamış olan Burdur Mebusu Mehmet yani Mehmet Akif Ersoy’dan başkası değildi.

Yazar Tolga Aydoğan
http://www.tolgaaydogan.com

Sumatra Adası’nın kuzeyinde 20. yüzyıl başlarına kadar hüküm süren Müslüman Açe (Aceh) Sultanlığı, 16. yüzyılda Portekiz istilasına karşı koymak için Osmanlı İmparatorluğu’ndan destek istemişti. Açe Sultanlığı, Osmanlı’dan 1900’lü yıllara kadar pekçok kez yardım almış, 19. yüzyılda da Osmanlı idaresi altına girmek için girişimde bulunmuştu. Ancak Osmanlı Devleti Avrupa ile ilişkisini bozmamak için Açe’nin bu isteğine olumlu yanıt veremedi.

16.yüzyıl başında Portekiz deniz gücü, Hindistan Yarımadası, Malaka, Endonezya, Borneo ve Sumatra bölgesini etkisi altına aldı. Ancak bölgedeki Portekizliler gelene kadar bölge ticaretini elinde tutan Müslüman devletler direnişini sürdürdü. Bu devletler Portekiz istilasına karşı 1500’lerin başından itibaren Osmanlı Devleti’nden yardım istediler.

OSMANLI’NIN UZAKTAKİ DOSTU ‘’AÇE SULTANLIĞI’’   Sumatra Adası’nın kuzeyinde 20. yüzyıl başlarına kadar hüküm süren Müslüman Açe (Aceh) Sultanlığı, 16. yüzyılda Portekiz istilasına karşı koymak için Osmanlı İmparatorluğu’ndan destek istemişti. Açe Sultanlığı, Osmanlı’dan 1900’lü yıllara kadar pekçok kez yardım almış, 19. yüzyılda da Osmanlı idaresi altına girmek için girişimde bulunmuştu. Ancak Osmanlı Devleti Avrupa ile ilişkisini bozmamak için Açe’nin bu isteğine olumlu yanıt veremedi.   16.yüzyıl başında Portekiz deniz gücü, Hindistan Yarımadası, Malaka, Endonezya, Borneo ve Sumatra bölgesini etkisi altına aldı. Ancak bölgedeki Portekizliler gelene kadar bölge ticaretini elinde tutan Müslüman devletler direnişini sürdürdü. Bu devletler Portekiz istilasına karşı 1500’lerin başından itibaren Osmanlı Devleti’nden yardım istediler.       Osmanlı Devleti ise Kızıldeniz’de kurduğu donanma ile Portekiz hakimiyetini kırmaya çalıştı. Ancak mesafenin uzaklığı ve Hint adalarındaki bazı ülkelerin sürekli taraf değiştirmeleri Osmanlıların başarısını engelledi.

Bölgedeki Müslüman devletler arasında en güçlüsü ise Sumatra adasının kuzeyinde bulunan Açe Sultanlığıydı. Açe devleti Portekiz yayılmacılığına karşı inatla direniyor, hatta bölgedeki Malaka yarımadası gibi bazı kritik noktaları geri almak için seferler düzenliyordu.

KIZILCA GÜN

YAZAR: Şahin Efe YILMAZ

Tarih 27 Aralık 1919 Cumartesi gününü gösterirken. Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Ankara’ya doğru yaklaşıyorlardı…

“Cuma günü Ankaralılar Namazgâh denilen bir tepenin üstüne toplanmışlardı. Bu yer şimdiki Türk Ocağı’nın bulunduğu tepedir. Burada iri Ankara kayalarından bir mihrap ile bir de yüksek bir taş sedir bulunuyordu. Mihrabın önünde cemaatle bir öğle namazı kılındıktan sonra, taş sedirin yanına üzerinde sırma ayetler dolu olan bir sancak dikilmişti. Halk namazdan sonra diz çökerek, kalbinin bütün safiyeti içinde vecde dalarak, memleketin düşman elinden kurtulması için gözyaşlarıyla, bütün eller göğe doğru uzanarak Tanrı’ya dua etmişlerdi… Ankara’nın meşhur tellallarından Ali Dayı gür sesiyle çarşıdan bağırarak geliyordu: Mustafa Kemal Paşa geliyor! Herkes aşağı yüze insin!” (Atatürk ve Seymen Alayı-Enver Behnan Şapolyo)

Atatürk’ün silah arkadaşı ve aynı zamanda da tarihçi Enver Behnan Şapolyo, Atatürk ve Seymen Alayı isimli eserinde Türk tarihindeki “Kızılca Gün” kavramı ve Atatürk’ün Ankara’da karşılanışı hakkında çok detaylı tarihsel bilgiler vermektedir… Enver Behnan’a göre Oğuz Türk töresi olan Seymen Alayı yalnızca devletin ve milletin buhran yaşadığı “Kızılca Gün” denilen zamanlarda tertip edilir ve tertiplenen bu Seymen Alayı’ndan sonra da devleti ve milleti yaşanan buhrandan kurtaracak bir lider seçilirdi. Selçuk Bey ve Osman Bey tahta çıkarken de Seymen Alayı tertip edilmiş ve devlete yeni lider seçimi gerçekleştirilmişti. Lider seçiminden sonra ise kımızlar içilmiş, dualar edilmiş ve zeybek oyunları oynanmıştı…

Yurdun işgali üzerine Milli Direnişi başlatan Mustafa Kemal Paşa’da 27 Aralık 1919 Cumartesi günü Ankara’ya geldiğinde Seymen Alayı düzenlenmiş ve ellerinde pala kılıçları ile doh, doh! Naraları çeken süvari Seymen Efeler tarafından karşılanmıştı. Efelerin arka sıralarında ise Ahiler (esnaflar), dervişler, Yörükler, gönüllü askerler, çevre il ve ilçelerden gelen halk ile Ankaralılar bulunuyordu… Ankara Seymen’lerinden dev cüsseli olan Güveçli İbrahim, Seymen bayrağını aldı. Üç grup Seymen teşkil edilmişti. Birinci bayrak Güveçli İbrahim’de ikinci bayrak Türkmen Hacı Hüseyin’de üçüncü bayrak Kayserili Hacı ’da idi. Tam 700 yaya Seymen ve 3000 atlı Zeybek kıyafetinde Seymen düzülmüştü. Bu sahneyi Enver Behnan Şapolyo şöyle ifade etmektedir: “Bir millet tarihin karanlıklarına gömülerek yok olurken tekrar ne suretle doğuyor ve toplum vicdanı ne suretle galeyana gelerek, sinesinden bir önder yaratıyor, onu bugün görmek mümkündü. Bu yazdıklarımı okuyanlar, bilmeyenlere öğretsinler. Türkoğlu nedir? Oğuz töresince neler yaratmışlardır? Kendilerine bırakılan vatanın ne müşkül anlarda ve ne gibi büyük galeyanlarla meydana geldiğini okuyup anlasınlar. Ona göre millet yolunda böyle çalışsınlar diye gece durmadım, gece uyumadım, sizlere tarihi vakaları yeniden canlandırmaya, milli enerjimizi yükseltmeye çalıştım. Milli mücadelenin bütün bu safhaları mazlum milletlere örnektir. Onlar da dikkatle okuyup uyansınlar!”

Atatürk’ün Ankara’da Karşılanışı

Bu sahne karşısında Mustafa Kemal Paşa çok duygulanır ve hemen arabasından inerek kendisini karşılayan 700 Zeybek kıyafetli Seymen Efelerin ellerini tek tek sıkar ve sert bir sesle:

-Merhaba Efe’ler! Diyerek yüksek sesle onları selamlar.

Efe’ler hep bir ağızdan:

-Sağ ol Paşa hazretleri! Derler.

Mustafa Kemal Paşa:

-Arkadaşlar buraya niçin geldiniz? Dediğinde Efeler hep bir ağızdan:

-Millet yolunda kanımızı akıtmaya geldik!

Mustafa Kemal Paşa:

-Fikrinizde sabit misiniz?

Efeler tekrar bağırırlar:

-Ant olsun!

Mustafa Kemal Paşa gözleri yaşararak:

-Var olun yiğitler! Der.

Daha sonra Yağcıoğlu Fehmi Efe, Zeybek oynar. Paşa der ki;

-Benim için çok yoruldunuz, zahmet ettiniz, hepinize ayrı ayrı teşekkür ederim. Çok memnun oldum. Sizler çok bahtiyar ve yüksek kalpli insanlarsınız!

Böylece Oğuz Türk geleneği olan Seymen Alayı yine bir “Kızılca Gün” de düzenlenmiş ve yurdun dört bir yanından gelen temsilciler ile Türk milleti kendisini bu “Kızılca Gün”den kurtaracak lideri seçmiştir… Seymen Alayı işte böylesine önemli bir olaydır… Atatürk’ü, 27 Aralık 1919 yılında, Milli Mücadele’nin karargâhı seçerek Ankara’ya gelişi sırasında, çevre il ve ilçelerden çok sayıda katılımla atlı ve yaya Seymenler karşılamıştı. Atatürk ilerleyen süreçte, hemşerilik teklifini kabul edip Hacı Bayram Mahallesi Kütüğü’ne kayıt olduğu Ankara’nın başkent olmasını da sağlamıştı.

Milli ruhumuzu yükseltmek için Seymen Alayı yürüyüşü, Atatürk’ün sağlığında, 27 Aralık 1932 yılında başlatıldı ve 2010 yılına kadar da bu uygulama her yıl devam etti. Fakat 2010 yılında yayınlanan bir genelgeyle bu gelenek yasaklandı. Konuya ilişkin yasak Ankara Valiliği’nce 10 Aralık 2010 tarihinde yayımlanan genelgeyle getirildi. Genelgede; başkentte gerçekleştirilen milli ve mahalli kutlamaların icrasında “Ankara halkının günlük yaşamında herhangi bir mağduriyet yaratılmaması ve genel hayatın olumsuz etkilememesi hiç kuşku yoktur ki esas olandır. Milli, mahalli törenlerinin uygulaması sırasında ana caddelerde genel yaşamı olumsuz etkileyebilecek yaya ve motorize herhangi bir programın uygulamasının yapılamayacağı, Ankara’nın ana caddelerinde yalnızca Ulusal ve uluslararası nitelikte takvim ve programlara bağlanmış faaliyetlere izin verilecek, bunun dışında gerekçesi ne olursa olsun hiçbir faaliyet programlara alınmayacak” denilmiştir.

Kahrından Ölen Bir Kahraman ‘Mustafa Muğlalı’

Kubilay’ı şehit edenleri yargılayıp, idam eden Menemen İstiklal Mahkemesinin başkanıydı Mustafa Muğlalı.

İzmir Menemen’de asteğmendi. 23 Aralık 1930 günü gericilerin isyanını bastırmak üzere görevlendirildi. Kan dökülmesin diye çok uğraş vermişti Mustafa Fehmi Kubilay…
Olaya müdahale ettiği sırada bir kurşun ile göğsünden yaralandı. Yaralı bedeni sürüklenerek cami avlusuna getirildi. Kör bir testere ile başı kesilerek, sancağın ucuna takıldı ve Menemen sokaklarında gezdirildi.

1 Ocak 1931 itibarı ile bölgede Fahrettin Altay komutasında sıkıyönetim ilan edildi. Divan-ı Harp kuruldu ve sanıklar yargılanmaya başladı. 24 Ocak 1931 günü iddianame okundu, 28 sanığın idamına karar verildi. Zalimler, Kubilay’ı şehit ettikleri meydanda asılarak idam edildiler.

Mustafa Muğlalı Paşa
1943 yılında İkinci Dünya Savaşının en hararetli günleri yaşanıyordu. Ülkemiz işgal tehdidi altındaydı. Özellikle Doğu sınırımız sürekli olarak ajanlar tarafından taciz ediliyor, köylü, kaçakçı kılığındaki yüzlerce kişi sınırlarımızı ihlal ediyordu. 33 kaçakçı, İran sınırına doğru kaçarken vurulmuştu. Emri veren bölge komutanı Mustafa Muğlalı Paşaydı. 1947 yılında emekli olmuştu. 1948 yılında Demokrat Parti, bölgede bulunan oy potansiyelini lehine çevirmek için, Mustafa Muğlalı olayını meclise taşıdı. Öldürülenlerin masum köylüler olduğunu, suçsuz yere kurşuna dizildiklerini savundu. 1949 yılında tutuklanan Muğlalı Paşa, kısa bir süre sonra serbest bırakıldı. Sonuçta devlet güvenliğini korumak onun sorumluluğu altındaydı, görevini yapmış, sınır ihlalinde bulunan, kimliği belirsiz kişilere ateş açılması emrini vermişti.

1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti yönetimi, Muğlalı olayını yeniden gündeme taşıdı. Yargılanmanın tekrar görülmesine karar verildi, Mustafa Muğlalı 70 yaşında idama mahkum edildi. Dayanamadı.
11 Aralık 1951 günü hapishanede kahrından öldüğünde 70 yaşındaydı.

1997 yılında itibarı iade edildi. Suçsuz olduğu anlaşılmıştı ama aradan 36 yıl geçmişti. Askeri törenle naaşını devlet mezarlığına taşıdılar. Harp Akademileri Komutanlığının bahçesine heykeli dikildi.

Balkan harbine katılmıştı. 1. Dünya Savaşında, Adana Bölge Komutanlığı Kurmay Başkanı olarak görev yaptı. Milli Mücadelenin en önemli birimleri olan, görevleri silah kaçırmak, istihbarat ve subay sağlamak olan, İstanbul teşkilatlarından Zabitan ve Yavuz gruplarına başkanlık yapmıştı. Atatürk’ün arkadaşıydı. Şeyh Sait ve Dersim isyanlarının bastırılmasında görev aldı.

VE EN ÖNEMLİSİ..!

Kubilay’ı şehit edenleri yargılayıp, idam eden Menemen İstiklal Mahkemesinin başkanıydı Mustafa Muğlalı.
Yıllar sonra, Kubilay’ın katillerini asmanın bedelini ödettiler bu büyük kumandana. Sanırım çektiği çilenin sebebini şimdi daha iyi anladınız.
33 kaçakçı için şiirler yazılan bu ülkede, Mustafa Muğlalı Paşanın adını bile öğretmediler bize. Sahip çıkamadık. 70 yaşında, bir Kurtuluş Savaşı kahramanının kahrından ölmesini evlatlarımıza anlatmadık. Bu ayıp da bize yeter …
Ruhu şad olsun. https://www.facebook.com/Sifin-231972320867635/

Yıl 1914…Yer Sarıkamış…
Sarıkamış‘ta 60 bini donarak olmak üzere 78 bin şehit vermiştik.
1914 yılının 15-22 Aralık tarihleri arasında, Sarıkamış yakınındaki Allahuekber dağlarında, Kars’ı Ruslardan geri almak için harekata katılan 60 bin asker donarak öldü.
Başkumandan vekili Enver Paşa büyük bir güçle, Rusları hiç beklemedikleri bir yerden, Allahüekber dağlarından aşarak vurmayı ve Kars‘ı yeniden vatan topraklarına katmayı hedeflemişti.
Allahuekber dağlarının yer yer 2-3 bin rakımlı geçitlerinde ısı sıfırın altında 30 dereceye kadar düşüyordu. Türk askerlerinin büyük bölümü ise çölden gelmişti ve üzerlerinde yazlık üniformalar vardı.
Sarıkamış’ta dondurucu soğuk altında askerlerimizin durumunu Kurmay Subay Şerif Bey “Sarıkamış” adlı kitabında şöyle anlatıyor:
“Yol kenarında karların içinde çömelmiş bir asker, bir yığın karı kollarıyla kucaklamış, titreyerek, feryat ederek dişleriyle kemiriyordu. Kaldırıp yola sevketmek istedim. Beni hiç görmedi. zavallı çıldırmıştı. Bu suretle şu lanetli buzullar içinde biz belki on bin kişiden fazla insanı bir günde karların altına bıraktık ve geçtik”.
Rus Kafkas Ordusu Kurmay Başkan Vekili Dük Aleksandroviç Pietroviç Sarıkamış’ta gördüklerine anılarında şöyle yer vermiş:
“İlk sırada diz çökmüş 9 kahraman. Mavzerleriyle nişan almışlar, tetiğe asılmak üzereler ama asılamamışlar… İkinci sırada cephane taşıyanlar var, sandıkları bir avuçlamışlar ki, kainattan hırslarını almak istiyor gibiler. Öylesine kaskatı kesilmişler… Ve sağ başta Binbaşı Nihat. Dimdik ayakta, başı açık, saçları beyaza boyanmış, gözleri karşıda…Allahuekber dağlarındaki son Türk müfrezesini teslim alamadım. Bizden çok evvel, Allah’larına teslim olmuşlardı.”
Allahuekber dağları, 37 bin şehit verilerek aşıldı ve Sarıkamış kuşatıldı. Sarıkamış kuşatma harekatı aşırı soğuk ve açlık yüzünden, hedef ele geçirilemeden, 5 Ocak 1915’de sona erdi.
Osmanlı Ordusu bu dağlarda, 60 bini donma sonucu tam 78 bin şehit verdi. Rus birlikleri de bu savaşlarda 32 bin askerini kaybetti.
Kars Valiliği

“Ey İnsanlar!Biz sizi bir erkek ve bir kadından yarattık ve sizi kavimler ve kabileler haline getirdik ki birbirinizi tanıyabilesiniz.Şüphesiz Allah katında en üstün olanınız O’na karşı derin bir sorumluluk bilinci taşıyanınızdır”(Hucurat 49/13)

İSİM ŞEHİR OYNADINIZ MI HİÇ?
Çocukluğumuzun en eğlenceli oyunu idi isim şehir oyunu.

Özellikle kış günlerinde misafirliğe gitmek çok yaygındı. Öyle randevu almak filan yok tabi ki, çat kapı gidilirdi. Aynı eve birden fazla aile misafir gidebilirdi, bu yetmiş ve seksenli yıllar için normal olan bir şeydi. Yadırganmazdı, bütün aileler için normal bir gelenek idi.
Köyümüze Elektrik yetmişli yılların sonuna doğru getirilmişti. Hatta her aile kendi bahçe ve arazisi içerisine denk gelen elektrik direkleri için kuyu kazmakla mükellefti. Bizim bahçe kenarına gelen elektrik direği için gerekli çukuru babam ile birlikte kazmıştık. Babam kazma ile kazıyor ben toprağı kuyunun içinden küçük teneke ile dışarı atıyordum, altı yedi yaşlarında olduğum için kuyu içine rahat girebiliyordum. Dün gibi gözümün önünde sanki.
Yetmişli yıllarda Elektrik daha yeni getirilmiş, kimsenin evinde televizyon yok radyo ise bazı evlerde var idi. Pil ile çalışan radyolar hacim olarak ta günümüze göre baya büyüktü. Büyüklerin rızası ile haber dinlemek için açılan radyolar, bazen TRT sanatçılarının türkü ve şarkılarını dinlemek için bir miktar daha açık kalır ve pili bitmesin diye kapatılırdı.
Misafirliğe gelen komşulara yazdan hazırlanıp depolanmış İğde, Armut, Elma, Ayva gibi meyveler ikram edilir, çay kahveler içilirdi. Mısır patlatmak en büyük gelenekti tabi ki. Tandır da ekmek yapılan sac üzerinde Anne ve ablaların patlattığı mısırlar yenirken, büyüklerin anlattığı hatıralar, hikâyeler pür dikkat dinlenirdi. İkram edilen ve günlük yediğimiz şeylerin hemen hemen tamamı kendi tarla ve bahçelerimizden yetişmiş ürünler idi.
Uzun kış gecelerinde misafirliklerde uzun sürerdi. Büyükler sohbeti koyulaştırır, küçükler ise kendilerine göre oyunlar oynarlardı. Dışarıda kar var ve Ay doğmuş ise mutlaka kartopu oynamaya çıkardık, kardan adamlar yapar, süslerdik. Günlerce ayakta kalırdı yaptığımız kardan adamlar. Dışarıda hava kötü ise kendi aramızda bildiğimiz oyunları oynardık. Bunlardan en çok oynadığımız oyunlar ise Fincana para saklama oyunu, Mani söyleme, Fıkra anlatma, Tura saklama, Basit matematik soruları sorma ve en meşhuru ise isim şehir oyunu idi.
Ders defterlerimizden birer sayfa koparır, oyunda nelerin olacağını kararlaştırırdık, bazen eşli bazen de dört beş kişi tek tek oynardık.
İsim, şehir, hayvan, bitki, ülke, başkentler, ünlü ismi vb. seçenekler ile yarışma hanelerini genişletirdik. Sıra ile bir harf söyler ve yarışmayı bekletirdik. İlk bitiren oyunu durdurur ve puanlamayı başlatırdı. Her oyun sonunda diğerlerinden farklı şey söyleyen daha fazla puan alır, toplam puan yazılır, bütün harfler ile yarışma yapılır ve oyun sonu puan toplamında birinci belli olur, önceden kararlaştırılmış ise ödülün ve kutlamalarında sahibi olurdu.
Alfabenin zor harfleri tabi ki ‘’J ve Ğ’’ idi oyun için, genellikle en son söylenir ve aynı cevaplar verilirdi. Jale, Japonya gibi. Büyükler biraz daha bilgili ve tecrübeli olduğu için çabuk cevap verirler, hak geçmesin diye de küçüklere kısa bir süreliğine Atlas kullanma izini verirlerdi. Arada oyuna Ebeveynler de karışır fısıltı halinde küçüklere kopya verirlerdi.
Bizim için bir öğrenme metodu idi bu yarışma, birçok Ülke, şehir, ilçe, başkent ve ünlü isimlerini bu oyunlarda öğrenmiştim. Büyükler bazen ünlü isimleri konusunda bizi kandırır, rast gele yazdıkları bir ismi siz bilmezsiniz çok ünlüdür diye bize yuttururlardı. Yarışmanın sosyal bilgiler veya coğrafya derslerinde çok faydasını gördüm. Kelime haznemizi, bilgimizi, kültürümüzü geliştiren sade masrafsız ve faydalı oyunlardı.
Bazen haritadan yer bulma oyunu oynardık, iki kişi veya iki takım halinde oynar, birimiz diğerine elindeki haritadan bir şehir veya kasaba ismi sorar ve süre tutar, belirlenen süre içerisinde söylenen yeri haritada bulamaz ise puanı soran taraf alırdı. Bu oyunda da haritada en ücra yerlerden veya haritanın en kalabalık bölgelerinden sorulur, karşı takımın işini zorlaştırırdık. Bazen çok zor olup bulmakta zorlanılan yerler için Kıta veya Bölge ismi ile ipucu verilirdi.
Bu yarışmalar sayesinde öğrendik Ülke ve şehirlerin isim ve yerlerini. Dünya ve ülke haritasını ezbere bilir duruma gelmiştik, sorulan yerlerin birçoğunu anında gösteriyorduk, adeta ezberlemiştik haritaları. Bu oyunlar hem eğlendiriyor hem de öğretiyordu bizleri. Derslerimize katkısı çok oluyordu. Yıllarca Coğrafya derslerinde faydasını gördüm bu oyunlar sayesinde öğrendiğim bilgilerin. Şuan bile Dünya ve Türkiye haritasını hayalen gözümün önüne getirip birçok ülke ve şehirlerin yerini kıta ve bölge olarak söyleyebilirim.
Yokluk ve fakirliğin olduğu fakat dostluk, arkadaşlık ve komşuluğun en güzelinin yaşandığı o yıllarda kendi oyuncaklarını yapan ve oyunlarını kuran çocuklar için en güzeli idi ‘’İsim, Şehir’’ oyunu.
Günümüzde de oynana bilecek hoşça vakit geçirilebilecek bir eğlence oyunudur bence, isterseniz bir deneyin, arkadaşlarınızla veya çocuklarınızla oynayın İsim, Şehir oyununu. Çok şey öğrenildiğine şahit olacaksınız.
Geriye dönmek mümkün olmasa da, geçmişi yaşamak, hatıraları yâd etmek ve gelecek nesillere aktarmak hepimiz için bir borç olsa gerek.
Selam ve saygılar ile esen kalın.
Mehmet Ali TOPÇU
2020- Ankara

1332 CİHADİYE…
BİR YÜZÜK HİKAYESİ…
Dünyada eşi ve benzeri yaşanmamış “tarihin” yazıldığı Çanakkale Savaş’ında gönüllü hemşirelik yapan “Türk Kadınları”na hediye edilen ve üzerinde “1332 Cihadiye” yazılı yüzüğün hikayesidir bu…
Çanakkale Savaşları’nda yaralanan Mehmetçiklere hizmet etmek için binlerce ev kadını hastanelere koşmuş o dönem…Savaş sonunda teklif edilen parayı kabul etmeyen kadınlar için depolardaki İngiliz tüfeklerinin namluları kesilerek ‘Cihadiye’ yüzükleri yaptırılmış…

Hikaye şöyle gelişir;Çanakkale Savaşları’nda yaralanan binlerce asker, gemilerle İstanbul’a taşınıp hastanelere yerleştirilirken, hastanelerdeki hasta bakıcı ve hemşireler gelen yaralılara yardımcı olmada yetersiz kalmış ve ev kadınlarından yardım istenmiş… Vatan hizmetinde cepheye koşan erkeklerinden geride kalmak istemeyen binlerce kadın, gönüllü olarak hastanelerde görev almayı seve seve kabul eder…
Savaşın ardından kadınlara emeklerinin vefa borcunu ödemek için dönemin yöneticilerince para dağıtılması teklif edilir, fakat kadınlar böyle bir teklifi kesinlikle kabul etmezler. Bunun üzerine Türk yetkilileri ordu depolarındaki İngiliz tüfeklerinin çelik namlularını kestirerek, üzerinde ‘1332 Cihadiye’ yazılı yüzükler yaptırırlar. Bu yüzükler vatansever kadınlara yaptıkları hizmetin nişanesi olarak dağıtılır…

http://www.tarihinderinliginde.com
http://www.canakkaleyedairhersey.com.SİFİN