YANGINLA MÜCADELE

YANGINLA MÜCADELE

Dünya her gün farklı kıtalarda doğal olaylara,afetlere maruz kalmaktadır. Coğrafi konuma göre aşırı yağışlar, fırtınalar,tsunami,deprem,yanardağ patlaması,toprak kayması ve yangınlar bu olayların en önde gelenleridir.

Günümüzde sıkça meydana gelen , özellikle yaz aylarında yaşadığımız orman yangınları yakıp yok eden, evlere, tesislere ve ekolojik dengeye büyük zararlar veren,insan ve diğer canlıların ölümüne neden olan en korkunç tehlikedir.

Ülkeler ve insanlar yaşadığı coğrafyanın özelliklerine göre bu afetlere karşı farklı tedbirler alarak gelecek zararlardan korunmaya ve en az hasar almaya gayret ederler. Bu afetlere karşı insanları bilgilendirmek,eğitmek için maddi anlamda büyük bütçeler ayrılıp, yoğun emek sarf ederler.

Dünyamıza en büyük zararı veren yangınlara karşı alınacak önlem ve çalışmalar her zaman büyük önem arz eder. Bu amaçla devlet ve özel kuruluşlar yangın tehlikesinden korunmak için büyük ve küçük organizasyonlar kurarlar ve örgütlerler. Afad, İtfaiye kuruluşları, Orman genel müdürlüğü yangınla mücadele birimleri, yangın söndürme ekipleri adıyla farklı büyüklükte söndürme ekipleri oluştururlar, Silahlı kuvvetlerde aynı ekiplere sahiptir ve ihtiyaç anında yangın söndürmede aktif görev alırlar. Ayrıca Emniyet ve Jandarma güçleri de Toma ve benzeri ekipmanları ile personelini bu gibi durumlarda halkının yardımına sevk ederler. Sanayi kuruluşlarımız kendi içinde sınıf ve büyüklüklerine göre yangınlara karşı her an hazır müdahale ekipleri ve ekipmanları bulundururlar. Günümüzde bina ve iş merkezlerinin çok katlı olmasından dolayı bu gibi yerlerde kendi yangın söndürme ekiplerini oluşturmaktadırlar.

Yangın sınıfına göre farklı söndürme malzemeleri kullanıldığı için malzeme yelpazesi çok geniştir. Teknolojik gelişmeler bu sektörde de kendini göstermekte ve her geçen gün yeni yangın söndürme makine ve cihazları üretilmektedir. Örneğin Droneler ile artık yangın söndürmede kullanılabilmekte,insanın ulaşmadığı yüksekliklere süratle ulaşıp yangına müdahale edebilmektedir.

Ülkemizde özellikle yaz aylarında sıcaklıkların da yükselmesi nedeniyle sıkça orman yangını çıkmaktadır. Kendiliğinden çıkabildiği gibi, insan etkisi ile de yangın çıkabilmekte/çıkartılmaktadır.

Yangın ve çıkış nedenlerine ve özellikle orman yangınlarına dair kısa bir bilgilendirme yapmak gerekirse..

Yangın insanların menfaatlerine ters düşen, kontrol dışı yanmalardır. Oluşabilmesi için üç unsurun bir araya gelmesi gerekir. Yanıcı madde+Isı+ Oksijen. Bu üç etkenden biri olmaz ise ve Oksijen %15 in altında olursa yanma olmaz. Sınıflarına gelirsek

A Sınıfı yangın= Adi yangınlardır. Ağaç, kağıt, bez gibi doğada kolay bulunan malzemelerin yanmasıyla oluşan yangındır. Orman yangınları da bu sınıfa girmektedir.

Temel söndürücüsü su dur. Küçük çaplı olanları diğer yangın söndürme malzemeleri ile de söndürülebilir.

B Sınıfı yangın= Akaryakıt yangınlarıdır. Petrol ve ürünlerinin (mazot,benzin, yağ gibi) yanması ile oluşan yangındır. Temel söndürücüsü, özel üretilmiş söndürme köpüğüdür. Yanan yüzeye bir örtü oluşturup oksijen ile irtibatını keserek ve yangını boğarak söndürür. Küçük çaplı olanları CO2, ABC Tozlu söndürücüler, Pulvarize su ile de söndürülür. Yangına bir sızma veya yakıt kaçağı neden oluyor ise bu öncelikle giderilmelidir.

C Sınıfı yangın= Gaz yangınıdır. Metan, Propan, Bütan, Lpg gibi gazların yanması ile oluşur. Öncelikle gaz kesilmeli,kapatılmalıdır. Söndürmek için CO2 gazlı söndürücü, ABC Tozlu söndürücü, Halon, FM200 gazlı söndürücü gibi yangını boğma ve reaksiyon zincirini kırma özelliğine sahip söndürücüler kullanılır.

D Sınıfı yangın= Metal yangınıdır. Mağnezyum, Sodyum, Aleminyum gibi metallerin yanması ile oluşan yangın sınıfıdır.Söndürücü olarak D Tozu denilen özel üretilmiş toz söndürücü kullanılır.Genelde uçak sanayi ve ilgili metallerin kullanıldığı sanayi alanlarında çıkan yangın sınıfıdır.

E Sınıfı yangın= Elektrik yangınıdır. Öncelikle elektriğin kesilmesi/kapatılması gerekir.CO2 gazlı söndürücü, abc tozlu söndürücüler kullanılarak söndürülür. Su ve sulu söndürücüler kullanılmaz, Elektriği iletmesi ve yanan, tutuşan cihaz ve makineye onarılamaz zarar verdiği için.

Yangın ve sınıfları hakkında kısa bilgiden sonra son günlerde sıkça rastladığımız orman yangınları hakkında bilgi vermek isterim.

YANGIN ALINACAK TEDBİRLERLE ÖNLENEBİLİR

Ormanlar insanlığın en önemli servetidir.İhtiyacımız olan havayı temizler,hayat sağlar, bünyesinde binlerce bitki ve canlı barındıran yer yüzü bitki örtüsüdür.Orman ve bitki örtüsü ne kadar az olursa orada yaşam daha az,zor olur.

Orman yangınları İnsanlık adına büyük bir felakettir. Hayatımızın bir çok alanında fayda sağlayan ormanlarımızın yanıp kül olması damarlarımızdaki kanın çekilmesi gibidir. Yanan ormanlar ile ekolojik denge bozulur,eski haline gelmesi onlarca yıl alır.

YANGINLARIN SEBEBİ NE OLABİLİR

Orman yangınlarının nedeni olarak başlıca dört sebep sayabiliriz.

1- İhmal ve tedbirsizlik % 47

2- Bilinmeyen nedenler %34

3- Kasıt, sabotaj, bilerek yakma % 13

4- Yıldırım düşmesi % 6

Bilinmeyen sebepler, bilinçsizce atılan cam ve cam kırıklarının sıcak havalarda mercek görevi yaparak çalı ve kuru otların tutuşmasına neden olması, Tren raylarından çıkan kıvılcımların tutuşturma etkisi olabilir.

Doğal veya insani sebeplerle çıkan yangınların nedeni ise yanardağ patlaması,Yıldırım düşmesi, sönmeden atılan sigara izmariti, araçlardan atılan çöpler,orman içlerinde yakılan piknik ateşi,tarla ve işletme yeri açmak için bilerek yakılması başlıca neden olarak sayılabilir.

Arazi sağlamak, iş ve çıkar sağlamak için bilerek yangın çıkarmak.

Yabani hayvanları uzaklaştırmak için yakılan ateşler.

Orman içerisinde yapılan kanunsuz işleri yok etmek için yakılabilir.

Ülkelerin birbirlerine ekonomik zarar vermek için sabotajla yangın çıkarması.

İnsan unsurlu yangın çıkma nedenlerindendir.

Doğa olaylarını bir kenara bırakırsak yangınlar büyük oranda insan kaynaklıdır.

Deprem için ‘’Deprem öldürmez, ihmal ve tedbirsizlik öldürür’’ derler.Yangın için de ihmal, tedbirsizlik ve kusur en büyük nedendir.

ORMAN YANGINLARINDAN NASIL KORUNABİLİRİZ

Yangına karşı ne yapmamız konusunda ufakta olsa bilgi edinmeliyiz. Orman içlerinde kontrolsüz ateş yakmamalı,yaktığımız ateşi iyice söndürüp eşeleme işlemi yaparak bir süre beklemeli ve söndüğünden emin olmalıyız. Orman içlerine cam ve cam kırıkları atmamalı, içecek şişelerini poşetler ile kontrol noktalarına ve çöp kutularına bırakmalıyız. Sigara izmaritini iyice söndürmeli mümkünse orman içerisinde sigara içmemeliyiz.

Yeni başlamış yangınlara karşı korkup kaçmak yerine hemen müdahale etmeli büyümeden söndürmeye çalışarak itfaiyeyi(110) aramalıyız.

Halk görevliler tarafından yangına karşı bilgilendirilmeli, seminerler verilmeli, TV,İnternet kanalı ile kamu spotları hazırlanıp yayınlanmalıdır.

Orman bölgesinde yaşayan çiftçiler anız yakmamaları konusunda bilinçlendirilmeli,yangına karşı bilgilendirilmelidir. Gerekirse köylerde halkın ilk müdahale amaçlı kullanabileceği yangın söndürme araç ve malzemeleri verilmelidir.

Devlet kurumları bu konularda daha sık denetimler yapmalı, Orman yangınlarına sebep olanlara ağır cezai yaptırımlar uygulanmalıdır.

Rant ve arazi, arsa açmak için çıkarılan orman yangınlarında yanan yerler kesinlikle imara açılmamalı, bunun için kesin uygulanacak kanun çıkarılmalıdır.

Okullarda Yangın ve söndürme yöntemleri ders olarak okutulmalı ve Fiili tatbikatlar yapılmalıdır.

Orman yangınları küçük çaplı başlar ve saniyede katlanarak büyür, bireysel olarak görüldüğü anda yapılacak ilk müdahale çok önemlidir. Aksi takdirde büyümüş bir orman yangınına karşı küçük müdahaleler hiçbir etki göstermez. Söndürme amaçlı sıkılan su büyük yangınların kaynağına ulaşmadan havada buharlaşır. 

Yanması çok kolay olan çam ağaçları ve diplerindeki çalı çırpılar çok çabuk tutuşup büyüyen bir yangına sebep olur. Yanmakta olan kozalakların patlayarak sıçraması ile yangın çok çabuk yayılır. Bu durumda büyük çaplı ve profesyonel ekiplerin müdahalesi şarttır. Özellikle engebeli ve ulaşılması güç noktalara karşı yangın söndürme uçağı ve Helikopteri olması gerekmektedir.

Ülkemizde en iyi teşkilat yapılanmasına sahip olan Orman genel müdürlüğü, yeterli personel ve ekipmana sahiptir. Her bölge müdürlüğü bünyesinde orman yangını ile mücadele şubesi bulunmaktadır. Tecrübeli personel mevcuttur. Malzeme ve ekipman konusunda bütçeleri arttırılıp, yeni ve son teknoloji ile donatılmalıdır.

Orman yangınlarına karşı gözetleme kule ve personel sayısı arttırılmalı, orman içlerine yangınlara karşı oluşturulan gölet,baraj sayısı arttırılmalıdır. Bu su kaynaklarından ihtiyaç anında farklı noktalara toprak altı döşenmiş boru vasıtası ile su basabilen güçlü tulumbalar kurulmalıdır. Droneler gözetleme ve kontrol amaçlı aktif kullanılmalıdır.

Ormanlar mümkün olduğunca yollar açılarak parsellere ayrılmalı, her noktaya ulaşılabilmek için çare bulunmalıdır.

Orman yangınlarına karşı müdahalede en önemli unsur havadan uçak ve helikopter ile müdahaledir. Bunun için Hava Kuvvetleri veya Orman genel müdürlüğü bünyesinde geniş bütçeli Söndürme filosu kurulmalı ve Orman örtüsü ve bölgeye göre farklı noktalarda konuşlandırılmalıdır.

Yangın söndürme teşkilatlarında çalışan personelin,İtfaiyecilik lisesi ve Meslek yüksek okulu mezunu olması tercih edilmelidir. Personelin bu branşta istekli ve severek çalışması için özlük hakları ve sosyal imkanları yüksek tutulmalıdır.

‘’Bir küçük bilgi ve tedbir, erken bir müdahale büyük bir yangını önleyip milyonlarca canlının hayatını kurtarabilir’’

Mehmet Ali TOPÇU

Yangın  Eğitmeni

ANKARA/2021