TUAREGLER

Afrika çöllerinde Müslüman ve anaerkil bir topluluk: Tuaregler
Vahşi doğanın kraliçeleri ve yüzleri peçeli adamlar

Bin yılı aşkın bir süredir Cezayir, Libya, Mali ve Nijer arasında geniş bir alanda yaşayan Tuaregler,1,5 milyon nüfusa sahip. Sahra Çölü’nde göçebe olarak yaşayıp kervan ticaretiyle uğraşıyorlar. İslam’ın katı kurallarına uymadıklarından Arapçada Tanrı’nın terk ettiği anlamına gelen Tuareg ismini almışlar.
Kültürlerinin en ayırt edici parçalarından biri anaerkil olmaları. Dünyada bu konuda pek az topluluk onlarla karşılaştırılabilir düzeyde. Anaerkil Tuareglerde kadın bir hayli özgür.
Evlilikte de söz kadınlarda bitiyor. Evlilik kadının arzusuna bağlı gerçekleşiyor ve aynı şekilde kadının arzusuna bağlı şekilde bitiyor. Eğer Tuaregli bir kadın evlenmeye karar verirse erkekten onu etkileyecek bir şiir yazmasından başka bir şey beklemiyor. Çocuk doğduğunda ise soyadını annesinden alıyor. Boşanmak da Tuareg halkı arasında oldukça yaygın. Hatta bir kadın boşanmaya karar verdiğinde bir boşanma partisi düzenleniyor. Erkeğe de boşandıktan sonra devesi ile birlikte annesinin evine dönmek kalıyor.
Tuareglerin kadın-erkek ilişkilerindeki belki de en ilginç husus erkeklerin örtünmesi. Diğer Müslüman topluluklarda kadınları peçe takmış görürken Tuaregler’de erkekler peçe takıyor. Peçe takan Tuareg erkekleri “Sahra’nın Mavi Adamları” olarak biliniyor ve peçe takmalarının sebebini de “Kadınlar güzeldir, onların yüzlerini görmek isteriz” diye açıklıyorlar.

Tuareg kültürü farlılıkları yüzünden onları kabul etmeyen İslam alemi, göçerlikten kentleşmeye geçiş geleneklerinin zayıflamasına neden olabilecek etkenler nedeniyle tehdit altında. Kimi Tuaregler kendi kültürlerini dünyaya göre geri ve yanlış bulmaya başlamış ve hatta bazıları ana dilleri olan Tamasheq dili yerine Arapça konuşur duruma gelmiş. Umalım ki; kültürlerini günümüze dek korumayı başarmış olan çölün bedevi savaşçıları hayatın kendilerini yok etmesine izin vermezler ve Tuaregler’de kadına verilen değer, tüm topluluklarda görülebilsin.

“Çöl bizim yurdumuzdur, o bizim yaşamak için seçtiğimiz ve her köşesini bildiğimiz ülkemizdir. Çöl bizim için özgürlük, kimliktir. Çöl bizim evimizdir” Tinariwen (Tuaregli Müzik Grubu)Alıtı Nuray Kaygaz